AMD – historia upadku i powrotu

Wszystko zacz─Ö┼éo si─Ö dawno, dawno temu... Chocia┼╝, mo┼╝e nie cofajmy si─Ö w czasie a┼╝ tak bardzo. Rozpocznijmy opowie┼Ť─ç od chwili, kiedy AMD kr├│lowa┼éo na rynku, a Intel w pocie czo┼éa pracowa┼é nad procesorami Conroe, kt├│re mia┼éy wszystko zmieni─ç.

 

Czy pami─Ötacie, ┼╝e oko┼éo roku 2003 to w┼éa┼Ťnie AMD mia┼éo w ofercie najlepsze procesory do gier? Mowa oczywi┼Ťcie o Athlon 64 FX (nie myli─ç z modelami AMD FX dla podstawki AM3+). Intel w tamtym czasie m─Öczy┼é si─Ö z Pentium 4, winduj─ůc ich zegary i wyd┼éu┼╝aj─ůc potok wykonawczy (Prescott), co przynosi┼éo efekt odwrotny od oczekiwanego. Kolejnym pomys┼éem by┼éo dodanie drugiego rdzenia (modele X2), ale i to niewiele pomog┼éo. W ko┼äcu jednak intensywne prace badawcze przynios┼éy owoce i Intel zaprezentowa┼é rewolucyjne procesory Core 2 Duo. Od teraz nic ju┼╝ dla AMD nie mia┼éo by─ç takie, jak kiedy┼Ť.

Phenom (2007) – Wojna na rdzenie

Rozpocz─Ö┼éa si─Ö wojna na rdzenie: po konstrukcjach dwurdzeniowych, szybko przysz┼éa pora na czterordzeniowe. AMD Phenom by┼é pierwszym procesorem wyprodukowanym jako czterordzeniowy, w odr├│┼╝nieniu od Core 2 Quad, kt├│ry by┼é po prostu „sklejk─ů” dw├│ch procesor├│w Core 2 Duo. Los innowatora nie jest jednak ┼éatwy, bo jak si─Ö okaza┼éo nie do┼Ť─ç, ┼╝e „sklejka” Intela by┼éa wydajniejsza, to dodatkowo pierwsze Phenomy boryka┼éy si─Ö z problemami produkcyjnymi (tzw. TLB bug).

AMD nie da┼éo za wygran─ů i zaprezentowa┼éa ulepszon─ů rodzin─Ö Phenom II ÔÇô najpierw dla podstawki AM2+ (DDR2), a nast─Öpnie dla AM3 (DDR3). Dobre ceny, w po┼é─ůczeniu z wysok─ů wydajno┼Ťci─ů i ulepszon─ů architektur─ů zrobi┼éy swoje. W mi─Ödzyczasie na horyzoncie pojawi┼é si─Ö nowy produkt, czyli APU. Pod t─ů nazw─ů kryje si─Ö procesor ze zintegrowan─ů grafik─ů. Pierwsze modele, czyli Llano, by┼éy na tyle udane, ┼╝e wiadomym si─Ö sta┼éo, ┼╝e powstan─ů ich nast─Öpcy.

Phenom II trzyma┼é si─Ö nie┼║le. Firma AMD dobi┼éa nawet do 6-rdzeniowego modelu (Phenom II X6), ale uzna┼éa, ┼╝e pora na kolejn─ů zmian─Ö architektury. Niestety, tu pojawi┼é si─Ö „drobny” zgrzyt.

AMD Bulldozer (2011) ÔÇô najlepszy prezent dla Intela

Procesory oparte na mikroarchitekturze Bulldozer mia┼éy by─ç prze┼éomowe. AMD zastosowa┼éo w nich ca┼ékowicie now─ů budow─Ö modu┼éow─ů (CMT), odchodz─ůc od klasycznego ┼é─ůczenia w rdzeniu jednej jednostki sta┼éoprzecinkowej (ALU) i zmiennoprzecinkowej (FPU). Mia┼é to by─ç rozwi─ůzanie znacznie wydajniejsze ni┼╝ HyperThreading (HT) stosowany w procesorach Intela (w t─Ö technologi─Ö s─ů wyposa┼╝one desktopowe modele Core i3 i Core i7 ÔÇô w segmencie mobilnym sytuacja by┼éa znacznie bardziej skomplikowana).

W jednym module Bulldozera mie┼Ťci┼éy si─Ö dwie jednostki ALU i jedna FPU. Teoretycznie ka┼╝dy modu┼é dysponowa┼é dwoma rdzeniami/w─ůtkami, ale w praktyce nie by┼éy to pe┼éne dwa rdzenie. Producent zdecydowa┼é si─Ö na reaktywowanie nazwy legendarnego modelu FX, kt├│ra mia┼éa podkre┼Ťli─ç moc nowych konstrukcji. C├│┼╝… By┼éa to wyj─ůtkowo nietrafiona decyzja.

Pierwsze na rynku zadebiutowa┼éy modele Zambezi. Wydajno┼Ť─ç pojedynczego w─ůtku okaza┼éa si─Ö znacznie poni┼╝ej oczekiwa┼ä, chocia┼╝ w scenariuszach wielordzeniowych procesory radzi┼éy sobie dobrze. Dodatkowo, nowa architektura mia┼éa bardzo wysokie zapotrzebowanie na energi─Ö elektryczn─ů, co odbi┼éo si─Ö na TDP i temperaturach.

Nienajlepsze wra┼╝enie producent usi┼éowa┼é zatrze─ç szybko wypuszczaj─ůc kolejn─ů, ulepszon─ů generacj─Ö o nazwie kodowej Vishera (opart─ů na mikroarchitekturze Piledriver). Faktycznie, uda┼éo si─Ö poprawi─ç najwa┼╝niejsze bol─ůczki Buldo┼╝er├│w i ulepszy─ç ca┼é─ů konstrukcj─Ö, ale pierwsze wra┼╝enie mo┼╝na zrobi─ç tylko raz ÔÇô procesorom AMD FX bez zintegrowanej grafiki to nie wysz┼éo i dlatego tu zako┼äczy┼éa si─Ö ich historia.

AMD spr├│bowa┼éo wycisn─ů─ç co┼Ť jeszcze z tej mikroarchitektury prezentuj─ůc modele AMD FX dla entuzjast├│w ÔÇô fabrycznie podkr─Öcone do granic mo┼╝liwo┼Ťci, charakteryzuj─ůce si─Ö wsp├│┼éczynnikiem TDP na poziomie 220W(!) Zegary modelu FX-9370 si─Öga┼éy w trybie turbo 4,7 GHz, a w modelu FX-9590 a┼╝ 5 GHz. Szale┼ästwo? Niestety, bez ukrytej w nim metody. Chocia┼╝ tak ekstremalne podkr─Öcenie pozwoli┼éo dogoni─ç mainstreamowe Core i7 w wielordzeniowych scenariuszach zastosowa┼ä, niewiele zdo┼éa┼éo pom├│c je┼Ťli chodzi o wydajno┼Ť─ç w grach.

Przy okazji mikroarchitektury Piledriver pojawiaj─ů si─Ö kolejne modele APU ÔÇô Trinity i Richland. Modu┼éy procesora nie imponuj─ů wydajno┼Ťci─ů na tle Llano, ale zintegrowana grafika sukcesywnie zwi─Öksza swoj─ů moc. W ko┼äcu przychodzi Kaveri i jego usprawniony brat, czyli Godavari (dalsze rozwini─Öcie modu┼éowej budowy o nazwie Steamroller). Te modele mog─ů si─Ö ju┼╝ pochwali─ç zintegrowan─ů grafik─ů opart─ů na architekturze GCN. Ostatnie generacja „Buldo┼╝er├│w” czyli Excavator pojawia si─Ö g┼é├│wnie w segmencie mobilnym i nielicznych, ta┼äszych modelach Athlon. AMD wykorzystuje j─ů jeszcze do APU Bristol Ridge (ju┼╝ dla podstawki AM4), ale APU te jak na razie dost─Öpne s─ů jedynie w zestawach OEM.

Intel oczywi┼Ťcie nie przespa┼é tego czasu, ale… przesta┼é si─Ö ┼Ťpieszy─ç. Po co tworzy─ç kolejne rewolucyjne konstrukcje, je┼Ťli praktycznie nie ma si─Ö konkurencji? Zamiast tego sukcesywnie, powoli acz skutecznie ulepsza┼é swoje procesory i zwi─Öksza┼é ich moc realizuj─ůc swoj─ů polityk─Ö Tick-Tock.

I w tym w┼éa┼Ťnie momencie, kiedy wydawa─ç by si─Ö mog┼éo, ┼╝e AMD nie ma ju┼╝ ┼╝adnych atut├│w do zagrania, firma okazuj─ůc ca┼ékowity spok├│j decyduje si─Ö na osi─ůgni─Öcie… Zen. Tak w┼éa┼Ťnie zostaje nazwana ca┼ékowicie nowa architektura, kt├│ra ma odwr├│ci─ç z┼é─ů pass─Ö i przynie┼Ť─ç wreszcie upragniony sukces. Co by┼éo dalej?

AMD Zen (2017) ÔÇô medytacja przynosi spok├│j

No i doczekali┼Ťmy si─Ö. AMD pokaza┼éo mikroarchitektur─Ö Zen, podstawk─Ö AM4 (DDR4) i wykorzystuj─ůc─ů te technologie rodzin─Ö procesor├│w Ryzen. Jak na razie na sklepowych p├│┼ékach pojawi┼éy si─Ö dwie serie tych CPU, czyli Ryzen 7 (8 rdzeni/16 w─ůtk├│w) oraz Ryzen 5 (4 rdzenie / 8 w─ůtk├│w oraz 6 rdzeni / 12 w─ůtk├│w). Na swoj─ů kolej czekaj─ů jeszcze modele Ryzen 3, kt├│re to ÔÇô jak ┼éatwo si─Ö domy┼Ťle─ç ÔÇô maj─ů by─ç konkurentami Core i3.

Ju┼╝ na starcie okaza┼éo si─Ö, ┼╝e topowy model Ryzen 7 1800X (cena oko┼éo 2500 z┼é) mo┼╝e z powodzeniem rywalizowa─ç w zastosowaniach wielow─ůtkowych z Core i7 6900K (r├│wnie┼╝ 8 rdzeni i 16 w─ůtk├│w), kt├│ry jednak kosztuje ÔÇô bagatela ÔÇô znacznie powy┼╝ej 4500 z┼é. Dodatkowo najta┼äszy o┼Ťmiordzeniowiec w ofercie AMD (czyli Ryzen 7 1700) kosztuje zaledwie 1500 z┼é ÔÇô a mo┼╝na go podkr─Öci─ç praktycznie do poziomu 1800X. To ┼Ťwietna wiadomo┼Ť─ç dla os├│b, kt├│re zajmuj─ů si─Ö pracami wymagaj─ůcymi wi─Ökszego zapasu mocy i do tej pory by┼éy skazane na ┼Ťwietne, ale bardzo drogie procesory Intel z wysokiego segmentu.

Ta┼äsza linia Ryzen 5 r├│wnie┼╝ imponuje mo┼╝liwo┼Ťciami w bardziej powa┼╝nych zastosowaniach. Ale… chocia┼╝ Ryzeny s─ů w grach znacznie wydajniejsze od swoich poprzednik├│w, czyli AMD FX, wci─ů┼╝ ust─Öpuj─ů najnowszym konstrukcjom Intela, czyli procesorom Kaby Lake. R├│┼╝nica nie jest a┼╝ tak widoczna jak w przypadku poprzedniej generacji, ale jest. M├│wi si─Ö o potrzebie optymalizacji gier pod nowe chipy i faktycznie niekt├│re nowe produkcje potrafi─ů lepiej wykorzysta─ç moc ukryt─ů w AMD Ryzen. Czy jednak stanie si─Ö to regu┼é─ů? Czas poka┼╝e.

Czy modele Ryzen 3 zmieni─ů t─Ö sytuacj─Ö? Musia┼éyby charakteryzowa─ç si─Ö zegarami o znacznie wy┼╝szym taktowaniu, a jak pokaza┼éo do┼Ťwiadczenie, procesory Ryzen podkr─Öcaj─ů si─Ö ┼Ťwietnie, ale… ch┼éodzone ciek┼éym azotem. W przypadku standardowego ch┼éodzenia powietrzem lub wod─ů ich mo┼╝liwo┼Ťci OC s─ů zaledwie poprawne.

Sytuacja z nowymi modelami APU jest ju┼╝ jasna, bowiem nast─Öpcami Kaveri/Godavari maj─ů by─ç Bristol Ridge (podstawka AM4, ale rdzenie procesora wci─ů┼╝ oparte na starych rdzeniach Excavator) i Raven Ridge (nowa mikroarchitektura Zen). Aktualnie czekamy na konsumenckie wersje Bristol Ridge, a termin premiery Raven Ridge wci─ů┼╝ owiany jest mg┼é─ů tajemnicy.

Powr├│t AMD do walki na procesorowym ringu nale┼╝y uzna─ç za udany. Procesory Ryzen w ko┼äcu nawi─ůzuj─ů walk─Ö z Intelem ÔÇô w niekt├│rych segmentach wr─Öcz deklasuj─ůc rywala cenowo przy zbli┼╝onej wydajno┼Ťci. Jasne, ┼╝e do pe┼éni szcz─Ö┼Ťcia fani obozu „Czerwonych” chcieliby jeszcze, by nowe procesory AMD by┼éy wydajniejsze od Intel Core 7-mej generacji w grach, ale… i tak nie ma co narzeka─ç.

Na pe┼én─ů ocen─Ö rodziny Ryzen poczekajmy do premiery najta┼äszych modeli Ryzen 3. A AMD ju┼╝ zapowiada kolejn─ů generacj─Ö CPU, czyli Zen+. Czy Intel ma si─Ö czego obawia─ç, czy te┼╝ nic ju┼╝ nie mo┼╝e zagrozi─ç przewadze niebieskiego giganta?