Jak uzyskać zdjęcia z żywymi kolorami (HDR)

Lustrzanka cyfrowa oraz Photoshop lub specjalny program – nic więcej w zasadzie nie potrzeba do uzyskania zdjęcia HDR. Powiemy, o czym należy pamiętać podczas robienia zdjęć, i pokażemy funkcje, dzięki którym powstają fotografie o wyjątkowo dużym zakresie tonalnym.

Są różne opinie o zdjęciach HDR. Fotografie z żywymi kolorami i detalami o dużej dynamice wydają się fascynujące, jednak niebezpiecznie blisko ocierają się o tanie efekciarstwo i tandetę. Mimo wszystko nawet przeciwnicy HDR muszą przyznać: to najlepsza technika, za pomocą której można uchwycić fotografowany obiekt w tak szerokim zakresie tonalnym. O tym, w jakim stopniu kolory i kontrast są spotęgowane, decydują indywidualne gusta.

Naświetlamy z różną ekspozycją

Wschód i zachód słońca należą do najpopularniejszych tematów, w przypadku których wykorzystuje się technikę HDR. Takie warunki naświetlania wykraczają poza możliwości sensora normalnego aparatu fotograficznego. Dlatego konieczne jest osobne dołączanie świateł, półcieni i cieni poprzez naświetlanie kolejnych klatek z ekspozycją różniącą się o zadaną wartość.

By te zdjęcia stanowiły surowiec dla fotografii HDR, należy się upewnić, że czasy ustawienia migawki są różne. W przeciwieństwie do tego, wartość przysłony powinna być zawsze stała, inaczej zmienna głębia ostrości stanie się później źródłem niepożądanych zakłóceń na zdjęciu. Ustaw w aparacie fotograficznym funkcję preselekcji przysłony i uruchom naświetlanie kolejnych klatek z różną ekspozycją (bracketing). Nie wahaj się przed wybraniem dużych różnic, rzędu +/-2 EV. Jednak upewnij się, że światło na najciemniejszym ze zdjęć nie jest już zbyt słabe.

Zazwyczaj zdjęcie HDR składa się z co najmniej trzech oddzielnych zdjęć w formacie RAW lub JPEG. Podczas fotografowania zdecydowanie najlepiej użyć statywu, aby poszczególne zdjęcia dokładnie się na siebie nakładały. Co ciekawe, statyw nie jest absolutnie konieczny, jeśli pracujemy w programach takich jak Photoshop lub Photomatix. Analizują one poszczególne zdjęcia i dopasowują je do siebie, co przynosi zaskakująco dobre efekty.

Poruszające się obiekty

Nie każdy obiekt może zostać sfotografowany przy użyciu techniki HDR. Większość programów radzi sobie z niewielkimi ruchami w tle, np. falami, jednak gdy obiekt porusza się szybko, na zdjęciu pojawią się półprzeźroczyste artefakty, trudne do usunięcia. Klasyczna konwersja pojedynczego pliku RAW jest w takich przypadkach o wiele lepszą alternatywą: w tym formacie aparat fotograficzny zachowuje większy zakres dynamiczny – w porównaniu z JPEG-ami  – oraz 12-bitową, a nie 8-bitową głębię koloru. Jeśli załadujesz zdjęcia do konwertera RAW, takiego jak np. Lightroom, i za pomocą suwaka ekspozycji przywrócisz jasne obszary oraz zastosujesz funkcję fill-in-light, uzyskasz zdjęcie z wyraźnie bardziej szczegółowym rysunkiem w obszarach świateł i cieni. Każdy, kto chce uniknąć tzw. efektu HDR z miejscowym dużym kontrastem, może też przygotować trzy różne oddzielne naświetlenia na bazie pojedynczego pliku RAW i tym samym uzyskać pseudo-HDR.

Wyższość dużej głębi koloru

Fotografia typu HDR zawiera więcej informacji w obrazie. Na przykład jeśli zdjęcie zostało wykonane z użyciem trzech odrębnych plików JPEG, z których każdy jest 8-bitowy, to teoretycznie głębia koloru w sumie powinna mieć wartość 24 bitów. Jednak w praktyce jest ich o wiele mniej, ponieważ obszary wartości koloru częściowo zachodzą na siebie. Funkcja HDR w Photoshopie w wypadku poszczególnych zdjęć RAW zapewnia głębię koloru aż do 32 bitów.

Na ekranie te surowe zdjęcia HDR wydają się raczej monotonne kolorystycznie (ciemne), ponieważ ekran może wyświetlać jedynie 10-bitową głębię koloru. Potencjał zdjęcia ujawnia się w programie Photomatix dzięki opcji »szkło powiększające«, która reguluje jasność akurat wyświetlanego fragmentu, a tym samym sprawia, że szczegóły stają się widoczne. Jedynie »mapowanie barwy« (tone mapping) zaspokoi potrzeby bardzo kontrastowego pliku JPEG: w trakcie procesu wartość barwy jest  dopasowywana do momentu, gdy na ekranie wyświetli się zdjęcie tak bogate w szczegóły, jak to tylko możliwe. Algorytmy i regulacje różnią się między sobą w poszczególnych programach, jednak obecnie najlepszy jest pod tym względem Photomatix. Popularna jest zwłaszcza jego funkcja »Powiększenie szczegółu«: dzięki niej poziom naświetlenia może być najwygodniej regulowany, a miejscowy kontrast zwiększany do momentu, gdy zdjęcie jest tak bogate w szczegóły, że wygląda jak namalowane. W tym procesie charakter zdjęcia może zostać zupełnie zmieniony – to czasami celowy zabieg.

1. Tworzenie HDR w programie Photomatix

Do obróbki potrzebny jest materiał w najczystszej z możliwych postaci. Jeśli w trakcie pracy korzystasz z »Powiększenia szczegółu«, upewnij się, że wartość barwy jest zmieniana w wąskim zakresie – inaczej pojawią się efekt halo, jasne krawędzie i kontury. Dostosuj nasycenie barwy do swoich potrzeb i zapisz zdjęcie w formacie TIFF o głębi koloru 16 bitów. Teraz przejdź do punktu 4.

2. Tworzenie HDR w programie Photoshop

Jeżeli używasz Photoshopa, połącz zdjęcia w HDR przy użyciu poleceń »Plik | Automatyzuj | Złącz jako HDR«. Następnie zredukuj ilość danych zdjęcia, wybierając »Obraz | Tryb | 16 bitów na kanał«. Najlepsze rezultaty osiąga się dzięki funkcji »Adaptacja lokalna«. Jeśli twój PC jest wydajny, powinieneś zachować głębię koloru i skompresować wartość barwy zgodnie ze wskazówkami w punkcie 6.

3. Dopasowywanie kolorów

W porównaniu z fotografią powstałą w programie Photomatix zdjęcie HDR stworzone przy użyciu Photoshopa wydaje się monotonne kolorystycznie, ale nadal naturalne. Zatem dostosuj tonację kolorystyczną, używając funkcji »Barwa/Nasycenie«. W naszym przykładzie zmieniliśmy tonację kolorystyczną na chłodną za pomocą suwaka »Barwa« i dodatkowo zintensyfikowaliśmy purpurę.