Pełną wersję Fix-It Utilities 9 Essentials znajdziesz na naszej płycie z numeru 8/2009

Surfowanie i słuchanie muzyki ledwo obciąża procesor.

ShellExView pokazuje informacje o wszystkich rozszerzeniach menu kontekstowego w systemie.

Podgląd zdarzeń ułatwia wyszukiwanie błędów sterowników.

Za pomocą Spybot – Search & Destroy zasznurujesz usta pecetowi.

Dezaktywując błędnie działające sterowniki, które uruchamiają się automatycznie podczas startu Windows, przyspieszysz system.

« »

Niebezpieczeństwo czai się wszędzie. Zwłoki sterowników czekają w najciemniejszych kątach dysku twardego, żeby w jakimś nieoczekiwanym momencie kompletnie zawiesić Windows. Logi systemowe są co prawda użyteczne, ale mogą łatwo wpaść w niewłaściwe ręce. Po nieporządnie odinstalowanych aplikacjach pozostają w Rejestrze śmieci, które sprawiają kłopoty podczas instalowania przez nas nowych programów.

Ale nie ma powodu do paniki. Kuracja odtruwająca CHIP-a sprawi, że system znów wskoczy na wysokie obroty. Najpierw sprawdzimy, jakie toksyny pojawiły się w XP albo Viście, a potem je bez litości usuniemy. Windows znowu będzie pracował szybko i stabilnie, a my będziemy musieli tylko zadbać o to, żeby nie odkładały się w nim nowe szkodliwe substancje.

Nieustanne przeciążenie procesora, okna, które ledwo się otwierają, ślamazarnie działające aplikacje i trwający w nieskończoność start peceta – oto typowe objawy zatrutego Windows. Używając narzędzi systemowych, szybko odnajdziemy przyczyny tych zjawisk. A jeśli to nie wystarczy, wówczas posłużymy się freeware’em, który umożliwi jeszcze dokładniejsze badania.

Badanie: Jak trujący jest Windows?

Uruchom Menedżera zadań, wciskając klawisze [Alt] + [Ctrl] + [Del], i w zakładce »Wydajność« spójrz na procentowe zużycie czasu procesora. Gdy nie pracujesz na pececie, powinno ono być na możliwie niskim poziomie. Tak nie jest? Przełącz się na zakładkę »Procesy« i poszukaj uruchomionych usług albo aplikacji, które powodują szczególnie duże obciążenie pamięci albo procesora. Jeśli na pececie pracuje ktoś jeszcze oprócz ciebie, kliknij przycisk »Pokaż procesy wszystkich użytkowników«. Gdy odkryjesz już, która aplikacja lub usługa spowalnia system, zatrzymaj ją, klikając jej wiersz prawym przyciskiem myszy i wybierając »Zakończ proces«. Obciążenie procesora powinno wyraźnie się obniżyć.

Ale to nie rozwiązuje problemu definitywnie: jeśli usługa uruchamiana jest wraz z Windows, będzie aktywna po następnym restarcie. Czy można ją wyłączyć? Najprostszą metodą postępowania w tym wypadku jest wpisanie jej nazwy w pasek wyszukiwania. Usługa wyświetli się w menu Start. Będziemy mogli dowiedzieć się o niej więcej dzięki menu kontekstowemu – pozycja »Właściwości«. Jeśli to niewiele da, wpiszmy jej nazwę w Google. Gdy okaże się, że to szkodnik, należy go na dobre usunąć.

W przeciwnym wypadku wpisujemy »services.msc« w pasek wyszukiwania w Viście lub w okno »Start | Uruchom...« w XP. Na liście usług w nowym oknie odszukujemy hamulcowego i zmieniamy jego typ uruchamiania na »Ręczny« albo »Wyłączony«.

Niestety, sprawy rzadko mają się tak prosto. Jeśli aplikacja sięga do wadliwego sterownika, ale czyni to okazjonalnie, problemy również pojawiają się sporadycznie – wtedy pecet jąka się tylko od czasu do czasu. W takim wypadku pomoże Podgląd zdarzeń, który nadzoruje pracujący system i tworzy logi, przydatne podczas odszukiwania błędów.

Wybierz w XP »Start | Uruchom...« i wpisz »eventvwr.exe«; w Viście to samo polecenie wpisz w pasek wyszukiwania. Jeśli podejrzewasz, że problemów nastręczają sterowniki, w XP wejdź w »System« i za pośrednictwem »Widok | Filtruj« wyszukaj komunikaty typu »Ostrzeżenie« lub »Błąd«. Użytkownicy Visty muszą otworzyć najpierw »Dzienniki systemu Windows«, żeby zobaczyć pozycję »System« – aplet filtrowania znajduje się po prawej stronie.

Reszta działań przebiega identycznie. Znając nazwę procesu, który powoduje błąd, przy odrobinie szczęścia natrafisz na komunikat typu: „Sterownik natrafił na błąd w kontrolerze urządzenia \Device\CdRom0”. Wiesz już zatem, że coś nie gra z samym sterownikiem albo kontrolerem napędu.  Jeśli zamiast zrozumiałego tekstu zobaczysz np. taką chińszczyznę: „Model COM nie może rozstrzygnąć metody połączenia dla abonamentu. Zwrócona wartość HRESULT wynosi 80004001”, wprowadź wartość z kolumny »Identyfikator zdarzenia« (Vista) lub »Zdarzenie« (XP) na stronie www.eventid.net w pole »Event ID«. Po kliknięciu przycisku »Search« otrzymasz krótkie objaśnienie po angielsku oraz linki prowadzące do wpisów w odpowiednich grupach dyskusyjnych wyjaśniających zjawisko. Po przeczytaniu zacytowanego komunikatu łatwo się domyślisz, że problemów nastręcza Windows Messenger.

Odtruwanie: Windows wolne od błędów

Jeśli natrafiłeś na konkretny problem, przykładowo niesprawny sterownik, należy się nim zająć w pierwszej kolejności. W przypadku tego rodzaju błędów zwykle pomaga aktualizacja. Dopiero po tym można zastosować opisaną poniżej końską kurację i w efekcie usunąć narzędzia szpiegujące Windows, zdradzieckie dane, ślamazarne procesy i wiele innych.

Ukryci szpiedzy

Microsoft interesuje się tobą – niestety, zbyt często. Za pomocą xpy przeznaczonego do XP, ewentualnie Vispa w przypadku Visty, zamkniesz szpiegom z Redmond drzwi przed nosem. Obydwa narzędzia znajdziesz na naszej płycie. Niestety, nie ma ogólnej reguły dotyczącej właściwych ustawień. Opcję »Windows Media Player | Disable Usage Tracking« możemy wyłączyć w obydwu systemach – nie ma powodu, aby przesyłać do Microsoftu informacje, jakiego CD obecnie słuchamy. Ale przełącznik przy »Uninstall Windows Messenger« warto zaznaczyć tylko wtedy, gdy nie używamy tego programu, jak również aplikacji Outlook Express.

Zdradzieckie ślady

Zbieraniem danych o preferencjach użytkowników zajmują się wyspecjalizowane firmy. Robią to często legalnie, z pomocą samych użytkowników, którzy podczas instalacji darmowego
software’u wyrażają w licencji zgodę na wysyłanie informacji do „firm trzecich”. Nie wiedzą, że tym samym godzą się na umieszczenie na ich maszynach programowych pluskiew. Na szczęście istnieje freeware’owe narzędzie, które wspaniale radzi sobie z cyfrową dezynsekcją. Spybot – Search & Destroy, bo o nim mowa, potrafi wykryć ponad 54 tysiące szpiegujących wpisów w Rejestrze i innego rodzaju szkodników.

Po zainstalowaniu programu warto skorzystać z kreatora, który przed właściwą kuracją zaproponuje stworzenie kopii zapasowej Rejestru. Wykonaj ją, a następnie wybierz »Sprawdzanie i naprawa | Sprawdź wszystko«. Program zaczynie skanowanie systemu. Gdy skończy, możesz usunąć znalezione pluskwy, klikając przycisk »Napraw zaznaczone problemy«.

Jeśli zauważysz, że zmiany w Rejestrze nie wyszły systemowi na dobre, cofniesz je w zakładce »Przywracanie«. W zakładce »Ochrona« możesz z kolei prewencyjnie zaszczepić przeglądarki internetowe. Po analizie narzędzie zaproponuje wprowadzenie takich zmian w ustawieniach przeglądarek, żeby w przyszłości były bardziej odporne na szkodliwe oprogramowanie z Sieci.

Ślamazarne procesy

Opisując diagnozowanie peceta za pomocą Menedżera zadań, uwzględniliśmy tylko proste scenariusze. Ale hamujące aplikacje często nadzorowane są przez zbiorcze procesy takie jak »svchost.exe«. W takim przypadku możesz wykorzystać narzędzie eXtended Task Manager (XTM), które daje większą kontrolę nad zamykaniem tego typu usług. Otwórz zbiorczy proces i wyłącz w nim tylko te aplikacje, które spowalniają system.