Przeczytaj artykuł i dowiedz się ile wytrzyma jeszcze Twój dysk twardy

Dysk twardy, na którym przechowujemy system operacyjny, zainstalowane aplikacje oraz nasze dokumenty, to jeden z najbardziej podatnych na awarię komponentów komputera. Jednak dyski twarde nie ulegają uszkodzeniu od razu, wiele awarii poprzedza długi proces chorobowy. Dzięki technologii S.M.A.R.T. (Self Monitoring, Analysis and Reporting Technology) dyski twarde są wystarczająco sprytne, żeby mogły same się kontrolować i wykrywać problemy. Jednakże ten system monitorowania pracy dysku wszczyna alarm jedynie w przypadku poważnych błędów – wówczas jest już często za późno na zabezpieczenie danych.

Pokażemy, jak za pomocą narzędzi diagnostycznych regularnie odczytywać status naszego dysku i w odpowiednim momencie rozpoznać proces zużywania się nośnika danych. Znaczenie poszczególnych parametrów S.M.A.R.T oraz to, na co powinniśmy zwrócić szczególną uwagę, przedstawiliśmy na grafice widocznej po prawej stronie.

Dysk NAS jest równie łatwy w obsłudze, jak zewnętrzny dysk twardy. Dobrym rozwiązaniem dla początkujących jest np. Synology DS210j (cena: ok. 1250 zł).

Kontrola sprawności: Wczesne rozpoznawanie błędów

Czy nasz dysk twardy jest zdrowy? A może już niedomaga – tego dowiemy się, stosując narzędzia Smartmontools wspomagane przez interfejs GSmartControl. Jeżeli korzystamy z Visty lub Windows 7, musimy uruchomić narzędzie z prawami administratora. Możemy to zrobić poprzez menu kontekstowe, wybierając opcję »Uruchom jako administrator«. Po uruchomieniu programu w pierwszej kolejności sprawdzamy, czy nasz dysk twardy jest zgodny ze standardem S.M.A.R.T. W tym celu zaznaczamy ikonę dysku, a następnie klikamy przycisk »More«. W kolejnym kroku zaznaczamy pole przy »Enable SMART« (jeśli nie jest zaznaczone). Gdy ta funkcja nie zadziała, musimy przejść do BIOS-u i tam włączyć S.M.A.R.T.

Jeśli dla wybranego przez nas dysku opcja »Enable SMART« jest aktywna, w momencie dwukrotnego kliknięcia jego ikony na zakładce »Identity« pojawi się aktualny status dysku twardego. Na tej samej zakładce wyświetlane są m.in. informacje określające nazwę modelu, wersja firmware’u oraz numer seryjny sprzętu. Najważniejsza informacja widoczna jest w dolnej części okna – komunikat: »Overall health self-assessement test PASSED«. Jeśli zamiast wpisu »PASSED« dostrzeżemy informację o błędzie, to więcej niż zły omen: musimy zabezpieczyć swoje pliki poprzez utworzenie ich kopii, zanim będziemy kontynuować testy. Istnieje bowiem duże prawdopodobieństwo, że dysk twardy nie jest już w dobrej kondycji. Pojawienie się pustego pola oznacza, że możemy rozpocząć krótki test. Wybieramy zakładkę »Perform Tests« oraz z listy »Test type:« opcję »Short Self-test«. Klikamy przycisk »Execute«. Sprawdzian dysku powinien zakończyć się komunikatem »Completed without error«. Jeśli stanie się inaczej, powinniśmy wybrać zakładkę »Error log«, by wyświetlić listę z wyszczególnieniem problemów naszego dysku twardego. Również w tym przypadku obowiązuje ta sama zasada: niezwłocznie utwórzmy kopię zapasową wszystkich potrzebnych plików!

Nadszedł czas na wnikliwą analizę, która ujawni dokładny stan dysku twardego. Na zakładce »Perform Tests« z listy »Test type:« wybieramy »Extended Self-test« i klikamy »Execute«. W zależności od pojemności dysku twardego skanowanie może zająć trochę czasu – w przypadku naszego 500-gigabajtowego dysku analiza trwała niecałe dwie godziny. Szczegółowe wyniki testu znajdziemy, wybierając zakładkę »Error log« i klikając przycisk »View Output«. Na pierwszy rzut oka tabela wygląda tajemniczo, ale nasza grafika pomaga podczas interpretacji wartości. Na początku musimy przyjrzeć się aktualnej wartości (»Value«) w każdym wierszu, następnie porównujemy daną liczbę z wartością graniczną (»Thresh«), która nie może zostać przekroczona. W przypadku, gdy dysk twardy już raz osiągnął wartość graniczną, zalecana jest najwyższa ostrożność – nawet jeśli chwilowa ocena nie budzi naszych zastrzeżeń. W związku z tym należy sprawdzić również wpis (»Worst«), przy którym wyświetliła się najgorsza wartość. Dane prezentowane w podsumowaniu nie są liczbami absolutnymi, lecz wartościami szacunkowymi według S.M.A.R.T. Rzeczywiste wartości pomiarowe wyświetlane są w kolumnie »Raw_Value«. Powinniśmy regularnie obserwować, czy wspomniany wskaźnik nie zwiększa się, ponieważ szybki wzrost wartości widocznych w kolumnie »Raw_Value« może wskazywać na zbliżającą się awarię, zaś sam dysk może jeszcze nie zgłaszać błędu. Aby zapisać dane z logu, klikamy przycisk »Save as«. Jeśli wielokrotnie powtarzamy testy, najlepiej zapisywać pliki logów w porządku alfabetycznym, co będzie pomocne przy porównaniu wyników.

Szczególną uwagę powinniśmy zwrócić na komunikat »Pre-fail« wyświetlany w przypadku niektórych parametrów S.M.A.R.T. Taka informacja podpowiada, czy błędy przy konkretnym parametrze lub identyfikatorze mogą prowadzić do „śmierci” dysku. Z kolei wartość »Old_age« ma wyłącznie charakter orientacyjny, dlatego też sąsiadująca z nią wartość graniczna (»Thresh«) wynosi 0.

Wyniki podane przez GSmartControl są bardzo dokładne, jednak nie każdy producent dysków trzyma się ściśle standardów S.M.A.R.T. Z tego powodu niektóre wyniki mogą nieznacznie odbiegać od norm. Odsyłacze do narzędzi diagnostycznych opracowanych przez producentów dysków twardych umieściliśmy w ramce poniżej.