Wiosną tego roku wybuchła bomba: szefowie sieci handlowej szpiegowali pracowników, a później wykorzystali zdobyte informacje do ich szantażowania. Większość danych – między innymi o prywatnym życiu podwładnych – zdobyli, monitorując komputery. Warto się zastanowić: czy twój szef również szpieguje pracowników? Może się bowiem okazać, że kiedy twój przełożony zaprosi cię na delikatną rozmowę w cztery oczy, będzie doskonale przygotowany. Będzie wiedział, o której godzinie rozpoczynasz pracę, jak często piszesz prywatne emaile i o czym oraz kiedy surfujesz po Internecie dla przyjemności. Narzędzia szpiegujące są w stanie inwigilować większość poczynań pracownika. Nie dość, że pozwalają czytać twoje emaile, to w dodatku obliczają efektywny czas pracy i przedstawiają to w postaci łatwych do przyswojenia (nawet dla szefa) tabelek i wykresów.

 

Jeśli chodzi o technologię, zagadnienie nie jest nowe. Oprogramowanie monitorujące, stworzone dla administratorów i mające pomagać im w rozwiązywaniu problemów użytkowników oraz zarządzaniu siecią, od dawna wchodzi w skład systemów operacyjnych. Dzięki zdalnemu pulpitowi, dostępnemu np. w systemie Windows XP, administratorzy systemu mają dostęp poprzez sieć lokalną lub Internet do komputera, na którym działa ta aplikacja. Za jej pomocą mogą jednak nie tylko rozwiązać problem ze sterownikami czy doinstalować dodatkową drukarkę, ale również podsłuchiwać i podglądać.

 

Nowy system, Vista, idzie o krok dalej – ma wbudowaną kompletną centralę szpiegowską. Choć nazywa się to zabezpieczeniem rodzicielskim, doskonale nadaje się również do monitorowania dorosłych, na przykład pracowników.

 

 

Na podstawie kilku przykładów pokażemy, jak łatwo i skrycie szef może kontrolować swoich pracowników. W pierwszym mamy do czynienia z programem Boss Everyware (www.bosseveryware.com). Żadna ikona w Zasobniku systemowym nie zdradzi tego narzędzia szpiegującego. Nawet Menedżer zadań systemu Windows nie pokazuje nic podejrzanego. Jedynie za pomocą specjalnych narzędzi, takich jak np. Process Explorer, możesz zdemaskować szpiega. Zwykle tylko konie trojańskie i wirusy potrafią się tak dobrze zamaskować.

 

Boss Everyware nie jest jedynym przedstawicielem oprogramowania szpiegującego, w przypadku którego już sama nazwa wskazuje na przewidziane zastosowania. Nazwy, takie jak Spector Pro, WinWhatWhere czy po prostu Spy Agent, od razu nasuwają właściwe skojarzenia. Cena programów szpiegujących to najczęściej 150–200 zł. Pod względem funkcjonalności aplikacje zasadniczo niewiele się od siebie różnią: każda z nich może rejestrować wprowadzenie danych z klawiatury, robić zrzuty ekranu w zaprogramowanych odstępach czasu oraz zapisywać listę uruchamianych programów i odwiedzanych stron internetowych.

 

Instalacja jest równie prosta jak monitorowanie – przecież powinien sobie z nią poradzić nawet szef Dilberta. Administrator po prostu instaluje oprogramowanie w sieci firmowej – w końcu ma do tego prawo. Następnie programy automatycznie tworzą wpis Autostartu w systemie Windows.

 

Samo monitorowanie szef może dowolnie konfigurować: z jaką częstotliwością narzędzie ma zapisywać zrzuty ekranu, jakich słów kluczowych szukać i jakie aplikacje śledzić – wystarczy tylko kilka kliknięć w oknie opcji.

 

Producent Boss Everyware oferuje szefom- szpiegom dostęp do całego spektrum potencjalnie kłopotliwych informacji o pracowniku: jakie strony internetowe odwiedził, jak długo to trwało, ile czasu poświęcił w ostatnim tygodniu na redagowanie prywatnych emaili.

 

Programiści przygotowali również specjalne wskazówki na wypadek, gdyby działające na komputerze pracownika aplikacje do wykrywania spyware’u odkryły program do monitorowania. Wystarczy wejść na stronę producenta programu podglądającego, aby znaleźć instrukcje, jak sprawić, żeby najbardziej znane narzędzia antyspywareowe nie wyświetlały komunikatów o wykryciu naruszenia prywatności. Wymaga to, co prawda, interwencji administratora na komputerze pracownika, ale przecież ma on do niego dostęp praktycznie w każdej chwili.

 

Do ciekawych wniosków dojdziemy, obserwując kampanie reklamowe producentów oprogramowania szpiegującego. We wszystkich ujawnia się podejście do życia nawiązujące do wykreowanego przez Orwella świata Wielkiego Brata. W jednej z reklam przedstawiony jest mężczyzna, który za pomocą aplikacji monitoruje poczynania własnej córki, czyta jej rozmowy na czatach, a następnie wzywa na rozmowę i pokazuje protokoły. Inny nabywca oprogramowania składa producentowi podziękowania za to, że dzięki niemu mógł zwolnić dziesięć procent pracowników.

 

Czy to pojedyncze przypadki nieufnego szefa i ojca? Niestety, nie. Analiza przeprowadzona przez firmę konsultingową PricewaterhouseCoopers pokazuje, że w Wielkiej Brytanii prawie 85 proc. wszystkich pracodawców monitoruje pracowników. W naszym kraju jeszcze nie jest tak źle, ale zmierzamy w tym samym kierunku.

 

 

Masz wrażenie, że ktoś cię śledzi, ale nie możesz zainstalować na służbowym komputerze oprogramowania wykrywającego szpiegów? Żaden problem, w wielu przypadkach wystarczy oprogramowanie dostępne w systemie operacyjnym, dopiero w tych trudniejszych niezbędne okazują się dodatkowe narzędzia. Są one bezpłatne, jednak by rozpoznawać i usuwać narzędzia szpiegujące, należy posiadać uprawnienia admina. Uwaga: korzystając z naszych wskazówek, nie zapomnij o tym, że oprogramowanie monitorujące rejestruje również, kiedy go szukasz. Najprostsza droga prowadzi przez klawiaturę: w wielu programach szpiegujących producenci oferują możliwość uzyskania bezpośredniego dostępu do ustawień aplikacji po wciśnięciu specjalnej kombinacji klawiszy. W ten właśnie sposób twój administrator lub szef zarządza tym niewidzialnym z poziomu Windows programem. Przy odrobinie szczęścia możliwe jest, że aktywne są nadal ustawienia standardowe programu. W ramce przeczytasz, jakie skróty klawiszowe warto wypróbować.

 

Niekiedy możesz się zorientować, że masz zainstalowaną aplikację szpiegującą, po znajdujących się w systemie plikach. Jak je odnaleźć? Najlepiej skorzystaj z wyszukiwarki systemu Windows. Zwróć przy tym uwagę, aby wyszukiwać również pliki ukryte. O tym, jakich plików powinieneś szukać, również dowiesz się z ramki.

 

Jeśli odkryjesz w swoim komputerze program szpiegujący, możesz spróbować usunąć go za pomocą oprogramowania antywirusowego. Jeśli ta operacja się nie powiedzie, musisz usunąć narzędzie szpiegujące ręcznie. W Internecie dostępne są instrukcje – aby je znaleźć, po prostu wpisz w Google frazę zawierającą nazwę programu i słowo „usuń”.