Przejdź na skróty do treści. | Przejdź do nawigacji

Zapamiętaj mnie Przypomnij hasło Rejestracja
Wersja mobilna
Newsletter
Zgłoś uwagę
RSS

Artykuły

rozwiń
Strona główna Artykuły Porady Kompendium water coolingu, czyli chłodzenia cieczą

Ciecz w komputerze

Kompendium water coolingu, czyli chłodzenia cieczą

Za oknem żar leje się z nieba, karta graficzna odmawia posłuszeństwa, a na procesorze można usmażyć jajecznicę. Co robić w takim przypadku? Pomoże nam już tylko jedno: chłodzenie cieczą.

Poniższy poradnik ma za zadanie przybliżyć zagadnienie chłodzenia wodnego nie tylko tym, którzy mają problemy z przegrzewaniem się komputera, ale także overclockerom. Pomimo, iż podkręcanie komponentów staje się rzeczą coraz bardziej popularną, chłodzenie cieczą wciąż jest rzadkością.

Nie da się jednak omówić Water Coolingu bez opisania innych rodzajów chłodzenia.

Chłodzenie pasywne

Podstawą chłodzenia pasywnego jest radiator. Jest to specjalny kawałek metalu lub stopów, który odpowiednio ukształtowany odprowadza ciepło z poszczególnych elementów. Najczęściej posiada żebra, które szybko oddają ciepło do otoczenia. W ten sposób chłodzić można procesory, karty graficzne czy chipsety płyt głównych. Do układu takiego bywają dołączone heat pipe’y czyli rurki (najczęściej miedziane), w których płynie ciecz. Rurki takie wykorzystane są także w chłodzeniu aktywnym.

Dla kogo?
Niewątpliwą zaletą takiego rozwiązania jest cicha praca i brak potrzeby dodatkowego zasilania. Przy zadaniach, które wymagają dużej mocy obliczeniowej radiator nie jest już jednak wystarczający. Z tego tez powodu chłodzenie pasywne można polecić osobom, które cenią sobie ciszę, a komputera używają głównie do pracy.

Chłodzenie aktywne

To chłodzenie za pomocą coolera (wentylatora) i radiatora jednocześnie. Radiator zbiera ciepło z chłodzonego komponentu i oddaje je do coolera, który następnie wydmuchuje je na zewnątrz.

W starszych typach coolerów prędkość była stała, w nowych dopasowuje się do obciążenia. Istnieje także możliwość manualnego jej ustawienia. Chłodzenie takie jest przeznaczone dla większości użytkowników i najczęściej wykorzystywane przez producentów sprzętu.

Wymiana seryjnego chłodzenia na wydajniejszy układ często skutkuje zwiększeniem wydajności i cichszą pracą. W takim przypadku można pokusić się o niewielkie podkręcenie danego komponentu np. procesora.

Dla kogo?
Chłodzenie powietrzem wystarczy zarówno do pracy, jak i rozrywki. Jest najpopularniejszym rodzajem chłodzenia. Wydajne chłodzenie wystarczy także do niewielkiego OC. Przy mocniejszym, potrzeba będzie czegoś lepszego i bardziej wydajnego: chłodzenie wodne.

Jeżeli nie chcecie czytać instrukcji montażu, niech przemówią czyny! Specjalnie dla Was nakręciliśmy film instruktażowy. Kliknij tutaj i zobacz, jak to się robi!

Chłodzenie cieczą

Chłodzenie wodne zainstalowane w... Xboxie 360. Autorem pomysłu jest Dano2k0 - użytkownik forum Xbox-scene.
Chłodzenie wodne zainstalowane w... Xboxie 360. Autorem pomysłu jest Dano2k0 - użytkownik forum Xbox-scene.

Skoro cieczą można chłodzić silnik samochodu, czemu nie zrobić tego samego z podzespołami komputerowymi? Z takiego założenia wyszli producenci układów do water coolingu.

Chłodzenie cieczą (WC – Water Cooling), jest metodą stosunkowo nową. Na początku była stosowana przez entuzjastów podkręcania i składana samodzielnie z różnych komponentów. Dziś każdy ma do niej dostęp.

Jak to działa?

Chłodzenie składa się z kilku elementów takich jak:

- Blok chłodzący
- Chłodnica
- Pompka
- Zbiornik wyrównawczy (rezerwuar)
- Węże
- Czynnik chłodzący

Zasada działania jest prosta: blok chłodzący odbiera ciepło od danego komponentu i transportuje je czynnikiem chłodzącym (cieczą) do chłodnicy, która oddaje ciepło na zewnątrz, do otoczenia. Następnie ciecz dostarczona jest do zbiornika wyrównawczego. Pompka (niekiedy zanurzona w zbiorniku wyrównawczym) znów przekazuje ciecz do bloku chłodzącego i sytuacja się powtarza. Niekiedy pompka może przekazywać ciecz do chłodnicy, a dopiero potem do bloków chłodzących. Zapewnia to niską temperaturę cieczy tuż przed odebraniem ciepła od poszczególnych komponentów.

Za i przeciw

Podstawowym plusem jest oszczędność prądu – wentylator, który chłodzi poszczególne elementy pobiera dużo więcej prądu niż pompka i niewielkie wentylatory, które wydmuchują ciepło na zewnątrz obudowy. Szczególnie jest to zauważalne w czasie obciążenia.

Innym plusem jest możliwość lepszego podkręcenia podzespołów. Ponieważ chłodzenie wodne jest dużo bardziej wydajne niż chłodzenie powietrzem, można pokusić się o podkręcenie karty graficznej czy też procesora w większym stopniu niż ma to miejsce w chłodzeniu powietrzem.

Za chłodzeniem wodnym przemawia także cisza. W układzie takim hałas generuje jedynie pompka i wentylatorki od chłodnicy. Oczywiście rozwiązanie takie ma też minusy.

Jeżeli nie używamy specjalnych płynów lub płynów niskiej jakości, możemy spotkać się z glonami. Innym – choć bardzo rzadkim problemem – może być rdza. Dotyczy to głównie układów o niskiej jakości. Należy wtedy do wody dodać środków antykorozyjnych. Korozja, która jest pozostawiona sama sobie, szybko się rozprzestrzeni. Lepsze – i droższe – materiały, są zrobione ze stopów nierdzewnych.

Ostatnim minusem jest czyszczenie. Chociaż układ czyści się nieczęsto – a przynajmniej rzadziej niż w przypadku chłodzenia powietrzem – czynność ta może nastręczać pewnych problemów. Do wody dolewa się wtedy różnych substancji czyszczących np. płynu do mycia garnków czy nawet środków żrących o niewielkim stężeniu. Układ pracujący w ten sposób należy pozostawić na 10 minut. Następnie trzeba go rozłożyć i uzupełnić nowym chłodziwem.

Dobrze zamontowany układ, do którego zostały dolane środki chroniące przed rozwojem życia biologicznego potrafi działać i wyglądać dobrze nawet powyżej roku. Nie zmienia to faktu, że ciecz trzeba wymieniać.

Istnieją także cudowne płyny typu all-in-one, które zapobiegają wszystkim nieprzyjemnościom. Przykładem takiego środka jest Feser One.

Gość IP: 77.255.98.* 2010.08.23 17:52
"Pod wpływem gorąca ciecz skrapla się pobierając ciepło" - nowa zasada termodynamiki! Brawo!
Gość IP: 79.189.69.* 2010.08.23 18:32
Super artykuł !! Oby więcej takich w chip.pl :)
Gość IP: 85.222.86.* 2010.08.23 18:34
Nareszcie coś o chłodzeniu cieczą. Poza PCLabem, który zrobił lipę, to najlepszy artykuł jaki czytałem.
jacenty
jacenty 2010.08.23 18:56
Michał - bardzo fajny zestaw WC skleciłeś ;) domyślam się, że chłopaki z coolinga odpowiednio doradzili, są naprawdę rzetelni i "obcykani" w temacie. w miejscu, gdzie wymieniałeś płyny zrobiłeś błąd, bo powinno być Swiftech, a jest Swiftach.
co do artykułu, to jest ok, daje jakieś pojęcie dla tych, którzy są nie zorientowani w temacie.
od siebie dodam tylko, że fullcovery na kartę graficzną, pomimo ceny i niemożliwości wykorzystania do innych kart, są najmniej upierdliwe przy zakładaniu, albowiem tylko nakładamy i przykręcamy (oczywiście wszystko robimy ściśle według instrukcji), w przypadku kiedy zakładamy blok tylko na GP, musimy dodatkowo postarać się o radiatory do sekcji zasilania i na pamięci, jest przy tym sporo zabawy i długo trwa, a i tak należy się postarać o jakiś lekki nadmuch na radiatory. więc fullcover jest zdecydowanie łatwiejszym wyjściem.
zgadzam się co do grubych chłodnic, są wydajne, ale ta wydajność jest widoczna przy zastosowaniu szybszych wentylatorów, ale to już jest hałas, cienka chłodnica np. Swiftech jest wystarczająca, a i do mocno obciążonych systemów też są dobre, trzeba tylko dobrać odpowiednio dużą.
jeśli chodzi o węże, to jeżeli ma być układ z dużą ilością bloków, to trzeba zadbać o to, aby to były węże, które przy ciasnych łukach nie załamują się (wąż załamany równa się kłopot) dlatego coraz częściej używa się węży o średnicy 10/16, mają grube ścianki i dzięki temu można robić nimi ciasne łuki bez ryzyka załamania węża.
z płynami należy uważać, ja po roku używania Feser Blue UV miałem zasyfiony blok CPU, który odfiltrował najprawdopodobniej barwnik, dlatego polecam Fesera ale Clear.
bardzo dobry blok CPU dobrałeś, sam go używam i jest naprawdę wydajny w odbiorze ciepła z CPU.

jacenty
jacenty 2010.08.23 18:56
poza tym artykuł fajny, jestem bardzo zadowolony, że Chip zaczyna wznosić się na wyżyny i zaczyna prezentować artykuły traktujące o bardziej zaawansowanej tematyce i mniej popularnej. tak jak pisałem, dla nie zaznajomionych z tematyką WC jest to świetny tekst i może zachęcić do eksperymentów. jest sporo tematów na różnych forach (szkoda, że na Chip.pl nie ma :( ) gdzie można dodatkowo uzupełnić wiadomości na ten temat. wbrew pozorom, jest całkiem spora społeczność, gdzie służy się dobrą radą dla początkujących.

Chip - tak trzymać ;)
bzz
bzz 2010.08.23 18:56
hmm co do cieczy to mam dostep do oleju mineralnego z transformatora i alkoholu izopropylowego, ktos moze wie czy te plyny nie wystarcza na wieki wiekow?
jacenty
jacenty 2010.08.23 19:34
najlepszy jest olej parafinowy, zresztą na forum był temat o tym, jeśli nie dopuścisz do tego, aby kurz i inny syf się dostał do oleju, to powinno bardzo długo pracować na jednym oleju.
mwierzbicki
mwierzbicki 2010.08.23 19:43
Jacenty - dzięki za zwrócenie mi uwagi na tę literówkę i za ciepłe słowa :) Postanowiłem napisać artykuł, bo mało jest tekstów o tej tematyce. Na pewno jeszcze będzie dużo podobnych, interesujących artykułów. Zachęcam do proponowania tematów na forum.
Gość IP: 77.45.55.* 2010.08.23 23:20
Mam pytanie: gdzie można wyposażyć się w elementy WC, bo oferty na alledrogo to nędza.
Gość IP: 77.45.55.* 2010.08.23 23:22
Komentarz został usunięty ze względu na naruszenie zasad serwisu.
jacenty
jacenty 2010.08.24 07:30
najlepiej wyposażone sklepy to wspomniany w artykule cooling.pl, sam się w nim zaopatruje. jeżeli nie mają danego asortymentu, spokojnie możesz u nich zamówić, na pewno ci go sprowadzą. również jest angela.pl sklep z Wrocławia. również sprowadzają nietypowe zamówienia. ostatnio widzę części do WC w yooki.pl. mają jakiś deal z EK, bo widzę u nich cały asortyment właśnie tej firmy. z wszystkimi wymienionymi sklepami jest bardzo dobry kontakt i śmiało można walić do nich z pytaniami. odpowiedzą na wszystkie pytania.
johny82
johny82 2010.08.24 07:45
No tak - z tym HP trochę niezręcznie wyszło. Heat Pipe to rurka która wew. ma dwie "części" - jedną o strukturze porowatej - gąbki w formie pierścienia przy ściankach przewodu, a w środku jest pusta. Pustym przewodem przemieszcza się odparowany pod wpływem ciepła gaz (gaz o bardzo niskiej temp. wrzenia) do wyższych partii radiatora. Gdy napotyka chłodniejszy ośrodek, zaczyna się skraplać i poprzez porowatą strukturę przy ściankach Pipe'a spływa ponownie na dół. I tak do znudzenia :)
PB
PB 2010.08.24 09:38
@Autor: bardzo ciekawy artykuł. Nie znam się na chłodzeniu wodnym, więc nie potrafię ocenić szczegółów. To ocenili koledzy wyżej. Proszę pisać więcej:)
Razi tylko jeden fragment: "Istnieją także cudowne płyny typu all-in-one, które zapobiegają wszystkim nieprzyjemnością."...
Gość IP: 188.33.111.* 2010.08.24 12:37
Bardzo fajny artykuł - rzetelny. Amatorsko złożyłem kilka WC do swoich komputerów, głównie po to żeby były ciche bo chodzą 24/7. Moje doświadczenia są takie: jeżeli nie chcesz mieć problemów to nie kupuj najtańszych części...

Mój ostatni zestaw chodzi od 3 lat non-stop bez problemów. Kilka praktycznych porad: kup obudowę z filtrami powietrza, inaczej po roku chłodnica zatka się kurzem i sprawność spadnie, węże z PVC twardnieją z wiekiem, po 2-3 latach warto je wymienić.

Jako płynu chłodzącego nie używaj wody demineralizowanej - robi się syf, rosną glony, zachodzi korozja galwaniczna (miedziany blok, aluminiowe elementy pompy/rezerwuaru). Zainwestuj w płyn albo kup płyn do chłodnic Borygo Eco (zielone). Borygo jest świetne, po dwóch latach nadal jest super przejrzyste, nic się nie wytrąca, nic nie rdzewieje ale jest znacznie bardziej penetrujące niż woda - układ musi być super szczelny inaczej wycieknie i zniszczy sprzęt.
jacenty
jacenty 2010.08.24 20:39
@up - w 100% się z tobą zgadzam. jak ktoś chce mieć dobre WC (kibelek potocznie) to trzeba trochę pieniążków poświęcić. tak jak autor artykułu zrobił i złożył świetny układ z topowych elementów.

jeśli chodzi o płyny, to sama destylka odpada z wymienionych przez kolegę wyżej powodów. ale w połączeniu z Myhems Biocide już problemu nie ma.
filtry przeciwkurzowe bardzo wskazane, to naprawdę zaoszczędzi czasu i problemu przy czyszczeniu.
odpowiednio dobrane komponenty układu dają dużą satysfakcję, ciszę i wydajność w chłodzeniu jakiej nie ujrzymy przy żadnych chłodzeniu powietrzem. a ładnie skomponowany układ cieszy również oko, jeśli mamy okno w budzie.
Gość IP: 84.10.134.* 2010.08.25 15:06
super podłaczony przewód do CPU, widoczne zagięcie zdecydowanie poprawi obieg wody :D
mwierzbicki
mwierzbicki 2010.08.25 15:30
To zdjęcie sprzed napełnienia. Oczywiście zostało to później naprawione, co doskonale widać na filmie. Zachęcam do obejrzenia.
Gość IP: 62.111.178.* 2010.08.25 21:09
Komentarz został usunięty ze względu na naruszenie zasad serwisu.
Gość IP: 79.184.19.* 2010.08.26 23:49
"jestem bardzo zadowolony, że Chip zaczyna wznosić się na wyżyny i zaczyna prezentować artykuły traktujące o bardziej zaawansowanej tematyce i mniej popularnej"
To mnie rozbawiłeś kolego. Chłodzenie wodne jest typowe dla gadżeciarzy i maniakalnych graczy PC. Nikt profesjonalny się w to nie bawi więc nie wiem gdzie Ty tu widzisz wznoszenie się na wyżyny.
Gość IP: 85.222.86.* 2010.08.27 09:11
@up
Zapomniałeś o overclockerach. W podkręcaniu nie ma nic złego. Zresztą w graniu w gry czy gadżeciarstwu też. Jakim prawem osądzasz ludzi?
AUTOR: michał wierzbicki
DODANO: 23.08.2010
LICZBA WYŚWIETLEŃ: 9267
Sonda
Wyraź swoją opinię
Telefony
Play.pl
Cena: 39.00
  • Automatyczna instalacja
  • Złacze anteny zewnętrznej
  • Złącze kart pamięci microSD
  • Obsługa wiadomości SMS
Cena: 69.00
  • Modem z funkcją routera Wi-Fi
  • Możliwość utworzenia sieci bezprzewodowej dla pięciu urządzeń
  • Wbudowana bateria
  • Połączenie z komputerem za pomocą przewodu USB
CENEO Kup najtaniej
Kingston micro SecureDigital High Capacity 16GB class 10 Kingston micro SecureDigital High Capacity 16GB class 10
Dostępny w 61 sklepach
Sprawdź CENY tego produktu
Komputronik Infinity Game-ON Ultimate RIG (zKKICS-089) Komputronik Infinity Game-ON Ultimate RIG (zKKICS-089)
Dostępny w 2 sklepach
Sprawdź CENY tego produktu
PLANET POE-152 Mieszacz PLANET POE-152 Mieszacz
Dostępny w 5 sklepach
Sprawdź CENY tego produktu
Actina Sierra i5 2300 4GB 500GB HD5450 W7HP (KOMAAAKHH0231) Actina Sierra i5 2300 4GB 500GB HD5450 W7HP (KOMAAAKHH0231)
Dostępny w 5 sklepach
Sprawdź CENY tego produktu
Iiyama Prolite E2273HDS-B1 Iiyama Prolite E2273HDS-B1
Dostępny w 80 sklepach
Sprawdź CENY tego produktu

Co:
Gdzie:
Kraj:
praca IT Polska njobs IT praca
vacatures IT Netherlands njobs IT vacatures
arbeit IT Deutschland njobs IT arbeit
work IT United Kingdom njobs IT jobs
Lavoro IT Italia njobs IT lavoro
Emploi IT France njobs IT emploi
trabajo IT Espana njobs IT trabajo
Video
nowe filmy