Niewidoczne dane

Pliki audio zawierają często nie tylko "sam dźwięk", ale także tekstowe lub graficzne dane w postaci tzw. znaczników. Przechowywane są w nich informacje o wykonawcy, tytule piosenki czy roku jej wydania. Przedstawiamy standardy ID3 i prezentujemy aplikacje pozwalające na edycję tych tagów

Każdy użytkownik komputera ma mniej lub bardziej rozbudowaną kolekcję zbiorów MP3. Aby zachować w niej względny porządek, przyjmujemy jakiś system nazewnictwa dla plików oraz katalogów z muzyką. Przykładowo: piosenki z tego samego albumu umieszczamy w folderze nazwanym według schematu , a poszczególne utwory zapisujemy jako . Dopóki nie przekopiujemy pojedynczego pliku w inne miejsce na dysku, zawsze będziemy w stanie określić, kto wykonuje piosenkę oraz z jakiego krążka ona pochodzi.

Informacje te bardzo łatwo jednak stracić poprzez nieuważne przenoszenie zbioru lub zmianę nazwy pliku. Za pomocą powyższego systemu katalogowania niemożliwe jest również gromadzenie i przetwarzanie większej ilości danych, dotyczących m.in. roku wydania płyty, gatunku muzyki, tekstów piosenek, okładek płyt, zdjęć z koncertów itd.

Metadane na ratunek

Istnieje jednak inny, bardzo prosty sposób przechowywania wszystkich przydatnych i powiązanych z utworem informacji. Służą do tego tak zwane metadane, umieszczone wewnątrz zbioru audio. Pozwalają one na dołączenie do piosenki nie tylko opisów tekstowych, ale również grafiki. Informacje te są zwykle wyświetlane w odtwarzaczu podczas trwania muzyki – o ile używane przez nas oprogramowanie lub sprzęt obsługują odpowiedni standard.

Użyteczne metadane znajdziemy praktycznie w plikach wszystkich formatów cyfrowej muzyki (MP3, OGG, WMA itd.). Nie są one jednak ze sobą zgodne, choć większość powstała opierając się na najbardziej popularnym standardzie ID3. Ten jest związany tylko ze zbiorami MP3 i z tego też powodu (oraz dlatego, że pliki MP3 są najbardziej powszechne) w dalszej części artykułu skoncentruję się tylko na tych znacznikach.

Początki tagowania

Gdy w 1992 roku w Instytucie Fraunhofera powstawał format MPEG-1 Layer 3, nikt nie planował umieszczania w plikach audio innych informacji niż te dotyczące dźwięku. Pierwsze metadane znalazły się w nich niejako przy okazji. Okazało się bowiem, że w celu zrealizowania przekazu strumieniowego muzyki przez Sieć zbiór musi być podzielony na mniejsze, niezależnie skompresowane segmenty. Każdy taki blok ma z kolei nagłówek zawierający dane potrzebne do zdekodowania fragmentu utworu. Ponieważ informacje te nie wypełniały nagłówka w całości, pozwoliło to na wykorzystanie kilku bitów na przechowywanie w pliku innych wiadomości: o prawach autorskich czy prywatności.

Pomysł umieszczania w zbiorach MP3 dodatkowych wpisów był na tyle ciekawy, że w 1996 roku Eric Kemp zaproponował utworzenie pierwszego standardu znaczników, który nazwał ID3 (od „IDentify an MP3”). Program jego autorstwa – Studio3 – pozwalał na dopisanie na końcu pliku MP3 małej, 128-bajtowej porcji danych, w których zapisane były informacje o tytule utworu (30 znaków), artyście (30 znaków), albumie (30 znaków), roku wydania (4 znaki), krótki komentarz (30 znaków) oraz gatunku muzyki (1 bajt). Jeśli zsumujemy objętości poszczególnych pól, okaże się, że zajmują one razem 125 bajtów. Pozostałe trzy zostały przeznaczone na zapisanie słowa TAG, jednoznacznie mówiącego o tym, że do pliku dołączono znaczniki ID3.

O ile za pomocą trzydziestu znaków łatwo opisać wykonawcę czy nazwę albumu, o tyle jeden bajt przeznaczony na określenie gatunku nagrania wydaje się na pierwszy rzut oka niewystarczający. Eric Kemp zastosował jednak prosty trik, polegający na zdefiniowaniu osiemdziesięciu rodzajów muzyki i przypisaniu im wartości od 0 do 79 (spis gatunków znajduje się w aplikacji obsługującej ID3).

Rozwój standardu

Całkowita długość znaczników ID3, określona na 128 bajtów, wprowadziła wiele ograniczeń i zablokowała rozwój tego standardu. Doczekał się on – za sprawą Michaela Mutschlera – tylko jednego istotnego usprawnienia (tzw. wersja ID3v1.1), polegającego na przeznaczeniu dwóch ostatnich bajtów komentarza do zapisania numeru ścieżki utworu.

Pierwsze wersje znaczników ID3, mimo swej niekwestionowanej użyteczności, mają bardzo wiele minusów. Przede wszystkim ograniczają je maksymalnie trzydziestoznakowe długości podstawowych pól. Nazwanie niektórych utworów nie będzie w tym systemie wykonalne. Kolejną dużą wadą jest umieszczenie tagów na końcu pliku, co nie pozwala na ich odczytanie w trakcie odsłuchiwania strumieniowego.

Biorąc pod uwagę z góry określony rozmiar znacznika (128 bajtów), jedyną słuszną drogą rozwoju „tagowania” było opracowanie całkiem nowego standardu. ID3v2 powstał za sprawą Martina Nilssona oraz skupionej wokół niego grupy programistów. W odróżnieniu od swego pierwowzoru miał być to system maksymalnie otwarty, pozwalający na przechowywanie wraz z plikiem MP3 różnorodnych, nie tylko tekstowych informacji. Stąd też wynikła całkiem odmienna budowa tagów drugiej generacji, umieszczanych na samym początku zbioru, jeszcze przed danymi audio.

Każdy znacznik ID3v2 zawiera jedną lub więcej porcji informacji nazywanych ramkami. Te z kolei mogą przechowywać różnorakie elementy, np. tytuł utworu, albumu, adres strony WWW wykonawcy, słowa piosenki, ustawienia korektora czy nawet obrazki. Rozmiar jednej ramki to maksymalnie 16 MB, a całego znacznika aż 256 MB, co zlikwidowało problem dodania do pliku np. długiego komentarza.

Więcej i więcej

Najnowsza wersja ID3 pozwala na kodowanie znaków w standardzie Unicode i umieszczanie notatek zawierających narodowe znaki diakrytyczne. Dodatkowo zamiast zdjęć lub grafik związanych z piosenką do pliku MP3 dołączymy dowolne inne dane, niekoniecznie tekstowe. Położenie znacznika na początku pliku pozwoliło też na przesyłanie metadanych przez sieć podczas transmisji strumieniowej oraz dołączanie do tego samego zbioru informacji zapisanych zarówno w ID3v1, jak i ID3v2.

Bez wątpienia dużymi zaletami nowego standardu są jego elastyczność oraz zdolność przechowywania sporej porcji informacji. Dzięki temu wewnątrz zbioru zapiszemy zdjęcia z koncertu lub słowa naszej ulubionej piosenki (np. w różnych językach). Co ciekawe, teksty przechowamy zarówno w postaci statycznej, jak i tzw. zsynchronizowanej z muzyką, co pozwala na ich wykorzystanie do zabawy w karaoke.

Wybrane dane techniczne edytorów znaczników ID3
ProgramAudio Tags Editor 1.9EasyTAG 1.1MP3 Tag Clinic 4.1Mp3tag 2.32TagM3U 1.6Zortam MP3 Media Studio 5.6
[http://www.]kuliba.com/easytag.sourceforge.net/kevesoft.com/mp3tag.de/en/777soft.com/zortam.com/
SystemWindows1)LinuxWindows1)Windows1)Windows1)Windows1)
Cenaok. 30 USD2)freeware (GNU GPL)ok. 22 USD3)freewareok. 40 USD2)freeware
Polska wersjantntt7)n
Obsługa plików: MP3/OGG/WMA/APEt/t/t/nt/t/n/tt/t/t/tt/c/c/tt/n/t/nt/n/n/n
Obsługa standardów: ID3v1/ID3v2t/tt/c6)t/c6)t/tt/tt/t
Wymiana danych pomiędzy ID3v1 a ID3v2cntcct
Współpraca z internetowymi bazami danychfreedbfreedbnfreedb, discogsnc8)9)
Pobieranie okładek/tekstów z Internetun/nn/nn/nn/nn/nn/t
Własna baza wykonawcównntnnn
Wyszukiwanie plików4)tnnctt
Edycja tagów: lista/formularzt/tn/tt/tc/tt/tt/t
Szybkie kasowanie wszystkich metadanychttttnt
Wpisywanie metadanych na podstawie nazwy plikuntnttn8)
Zmiana nazw plików na podstawie metadanychtttttn8)
Dodatkowe narzędzia do zmiany nazw plików5)nttttt
Tworzenie playlisttntttt
Skanowanie dysku w poszukiwaniu plików/duplikatówn/nc/nc/nc/nc/nt/t
Tworzenie raportów (listy plików): HTML/CVSn/nn/nn/nt/tn/nt/t
Ripowanie/nagrywanie płyt CDn/nn/nn/nn/nn/nn8)/n
Współpraca z Winampemtccntn
KomentarzProsty program do modyfikacji tagów. Zawiera m.in. narzędzie MassFreeDB, pozwalające na automatyczny opis plików.Narzędzie do edycji podstawowych znaczników. Pozwala na zmianę nazw plików i edycję zawartości znaczników na podstawie tzw. masek.Rozbudowany edytor tagów ID3. Ma jednak dość nieczytelny interfejs i nie współpracuje z internetowymi bazami danych.Prosty, ale bardzo użyteczny i darmo-wy edytor znaczni-ków. Pod niepozor-nym interfejsem kryje się jednak sporo opcji.Aplikacja, za pomocą której zarówno wy-edytujemy znaczniki ID3, jak i wygodnie stworzymy playlisty w formacie M3U.Wygodny program do edycji tagów i katalogowania MP3. Pełnię możli-wości oferuje jednak dopiero w wersji Pro.
t – jest; n – nie ma; c – częściowo; 1) – Windows 9x/Me/2000/XP/NT; 2) shareware (wersja 30-dniowa); 3) – shareware (20 uruchomień); 4) – wyszukiwanie na podstawie zawartości metadanych (w postaci wyszukiwarki, biblioteki lub filtrów); 5) – zmiana wielkości liter, spacji, podkreśleń itd.; 6) – w zakresie pól ID3v1.1; 7) – plik lokalizacyjny trzeba pobrać ze strony producenta; 8) – funkcja dostępna w wersji Pro, kosztującej ok. 20 USD; 9) – znaczniki wpisywane są automatycznie tylko podczas ripowania CD, program potrafi wyświetlać informacje o zbiorze, pochodzące z Amazon.com
Close

Choć staramy się je ograniczać, wykorzystujemy mechanizmy takie jak ciasteczka, które pozwalają naszym partnerom na śledzenie Twojego zachowania w sieci. Dowiedz się więcej.