Ćwierć wieku za kratkami

Arkusze kalkulacyjne mają już 25 lat. To im przypada miano aplikacji, która sprawiła, że ludzie kupowali komputery do zastosowań innych niż rozrywka

Dziś trudno to sobie wyobrazić, ale jeszcze ćwierć wieku temu komputer w biurze był rzadko spotykanym widokiem – ośmiobitowe maszynki można było znaleźć w domach hobbystów-zapaleńców, „prawdziwe” komputery okupowały natomiast sporej wielkości pomieszczenia w centrach obliczeniowych.

Właśnie do takich centrów należało się zgłaszać w celu wykonania analiz finansowych, prognoz czy podsumowania budżetu. Trwało to dniami (jeśli nie tygodniami), wymagało znajomości programowania i było słono płatną zabawą, dostępną tylko dla nielicznych przedsiębiorstw. Pozostali trzymali się bardziej klasycznej metody: papieru w kratkę, ołówka, gumki i wynalezionego dekadę wcześniej podręcznego kalkulatora.

Z papieru na ekran

Niedogodności związane z obliczeniami na papierze zainspirowały Dana Bricklina, wtedy studenta Harvard Business School, do próby stworzenia komputerowego odpowiednika arkusza kalkulacyjnego. Oryginalna wizja była interesująca – wyświetlacz rodem z samolotów bojowych, kalkulator połączony z myszką, sterowanie gestami – wkrótce jednak twórcę przytemperowano. Bricklin poprosił także o pomoc Boba Frankstona, kolegę z MIT, z którym przez następny rok wcielał wizję w życie.

Program nazwano VisiCalc, co było skrótem od „visible calculator”. Na początku celowo unikano pojęcia „komputerowy arkusz kalkulacyjny”. Pierwszą wersję zaczęto sprzedawać w październiku 1979 roku.

Z dzisiejszej perspektywy VisiCalc był dość ograniczony. Program nie rysował wykresów, nie miał systemu pomocy, menu składało się z… pojedynczych liter, arkusz miał tylko 254 wiersze i 63 kolumny (wszystkie o jednakowej szerokości), a do przeliczania należało go zmuszać ręcznie. Większość tych ograniczeń wynikała jednak z faktu, iż pierwsza wersja powstała na komputer Apple II i musiała „zmieścić się” w 32 kilobajtach pamięci.

Przez pierwsze tygodnie trudno było przekonać ludzi, iż reklamowany jako mikrokomputer do gier Apple II może się przydać do poważnych zastosowań biznesowych. Z czasem jednak zrozumiano, jakim przełomem jest VisiCalc. „Nasz arkusz pozwolił wykonać w kwadrans to, co wcześniej zajmowało 20 godzin pracy, i rozwijał kreatywność” – wspominał po latach Bricklin.

To ostatnie było chyba największym osiągnięciem autorów pierwszego komputerowego arkusza. Obliczenia wykonywane na papierze czy wynajmowanych minikomputerach były statyczne. Tymczasem VisiCalc pozwalał na zadawanie pytań: „a co, gdyby…”, i odpowiadał na nie w ciągu sekund! W reklamie arkusza znalazło się prorocze zdanie: „Odkryjesz, że VisiCalc jest wystarczającym powodem, aby kupić komputer osobisty”. VisiCalc stał się pierwszym bestsellerem mikrokomputerów, a wiele z setek tysięcy Apple II nabywano tylko po to, aby stawiać je w biurach i uruchamiać aplikację Bricklina i Frankstona.

Do wielkiej wygody oraz zwiększenia produktywności doszły także względy finansowe. Idące w dziesiątki tysięcy dolarów rachunki płacone centrom obliczeniowym można było zamienić na zaledwie 2600 dolarów za Apple II i VisiCalca.

15 lat historii Excela
Rok/wersjaOpis
1985 – Excel 1.0. Pierwsza wersja była dostępna jedynie na Macintoshe.
1987 – Excel 2.0.Od tej wersji Excel był dostępny dla systemu Windows, przez lata pozostając najważniejszą aplikacją.
1989 – Excel 2.2.Jedna z nielicznych wersji tego arkusza kalkulacyjnego dla systemu IBM OS/2.
1991 – Excel 3.0.Pojawiają się nowe funkcje: wykresy na arkuszu, rysowanie, wykresy trójwymiarowe i autosumowanie.
1992 – Excel 4.0.Ta wersja po raz pierwszy na naszym rynku wydana została po polsku. W następnej edycji debiutował Visual Basic.
1995 – Excel 95.Pojawił się niesławny „spinacz” oraz równie kontrowersyjna Autokorekta.
1996 – Excel 97.Nowości to wielopoziomowe Cofnij oraz ostrzeżenia przed wirusami makro.
1998 – Excel 98.Ta wersja ukazała się tylko na Maca.
1999 – Excel 2000.Dla wielu najważniejszą innowacją była tu możliwość… wyłączenia animowanego asystenta.
2000 – Excel 2001 dla Maców.Nowości to inteligentne tagi, okienka zadań i odtwarzanie arkuszy po awarii.
2003 – Excel 2003.Dodano warunkowe formatowanie, kolorowanie zakładek oraz wizualne porównywanie arkuszy.
2004 – Excel 2004 dla Maca.Pojawił się ulepszony podgląd wydruku oraz weryfikacja wpisywanych formuł.
0
Zamknij

Choć staramy się je ograniczać, wykorzystujemy mechanizmy takie jak ciasteczka, które pozwalają naszym partnerom na śledzenie Twojego zachowania w sieci. Dowiedz się więcej.