„…z kotła rurami do tłoków…”

Czy ktoś z Was pamięta jeszcze epokę procesorów pracujących bez potrzeby aktywnego odprowadzania nadmiaru ciepła z ich obudowy? Z80, Motorola 6800, 386... To były czasy. Dziś to niestety "prehistoria"! Kolejne generację procesorów generują coraz więcej ciepła, z którym standardowe coolery radzą sobie coraz gorzej. Testujemy pięć innowacyjnych konstrukcji stanowiących propozycję rozwiązania powyższego problemu

I albo mamy jazgoczący wentylator, albo zamiast obudowy – parowóz. Bez fundowania sobie kosztownego systemu chłodzenia wodnego nic nie wskóramy. Czyżby? Na warsztat wziąłem pięć urządzeń bazujących na technologii ciepłowodowej (heatpipe). Być może za ich sprawą powróci nadzieja na możliwie tanie, bezpieczne i jednocześnie w miarę ciche chłodzenie powietrzne.

Po co w ogóle ciepłowód? Najkrócej rzecz ujmując, chodzi o jak najszybsze odprowadzenie energii z newralgicznego obszaru, jakim jest powierzchnia rdzenia CPU, i równie szybkie oddanie ciepła do otoczenia. Do transportu ciepła służy heatpipe – obustronnie zasklepiona rurka, w której wnętrzu znajduje się ciecz łatwo zmieniająca stan skupienia na gazowy. Pod wpływem wysokiej temperatury rdzenia ciecz zmienia się w gaz i błyskawiczne wędruje na drugą stronę, gdzie oddaje ciepło do radiatora, skrapla się i przemieszcza z powrotem. Proces ten trwa nieustannie, dopóki istnieje różnica temperatur miedzy końcami rurki. Mamy zasadniczo dwie różne technologie: albo kilka cienkich rurek odprowadzających ciepło, albo jedna duża. Przykładami urządzeń bazujących na pierwszym rozwiązaniu są modele firm Scythe, CoolerMaster i Thermal­right, dwa Noiseblockery natomiast wykorzystują drugi rodzaj konstrukcji.

Prezentuj broń

Zacznijmy od tych ostatnich. Cool Tower to dość duże urządzenie, a Cool Scraper to prawdziwy kolos. Pierwszy z Noiseblockerów wyposażony został w wentylator 80×80 mm, drugi zaś ma zamontowany 120-milimetrowy wiatrak. Cool Scraper jest w związku z tym tak wysoki (ponad 15 cm), że może nie zmieścić się w niektórych obudowach. Co ciekawe, rurę cieplną z wiatrakiem daje się obracać, co pozwala na kierowanie powietrza w dowolne miejsce. Oba wentylatory są bardzo precyzyjnie wykonane, z wyjątkiem miejsca styku z procesorem, które powinno być lepiej wypolerowane. Obydwacoolery wyposażono w potencjometr do regulacji obrotów wentylatorów, przez co w trybie wolnoobrotowym są one niemal niesłyszalne. Pewne kłopoty spotkają nas podczas instalacji, gdyż w tym celu musimy zdemontować płytę główną i przykręcić od spodu podstawkę odpowiednią do naszej platformy. Trudności sprawia regulacja docisku radiatora do procesora za pomocą czterech nakrętek, do których dostęp jest utrudniony przez wystające elementy płyty głównej.

Hyper 6 firmy CoolerMaster to „masakrycznie” ciężki, ważący prawie kilogram gigant, wykonany całkowicie z miedzi. Sześć ciepłowodów przekazuje ciepło do blaszek układających się w kształt wysokiej (12 cm), prostopadłościennej konstrukcji, do której przymocować możemy dwa wentylatory 80×80 mm. Wraz z radiatorem dostarczany jest jeden wiatrak i regulator obrotów. Idealnie wypolerowany rdzeń radiatora pasuje do płyt głównych z gniazdem Socket 478 (Pentium 4) i Socket 754/939/940. Konstrukcja wentylatora wymusza konieczność zastosowania dodatkowego wspornika mocowanego od spodu płyty głównej, przez co instalacja coolera wymaga jej demontażu i jest nieco skomplikowana. Za taką ilość miedzi przyjdzie nam słono zapłacić – Hyper 6 kosztuje najwięcej (300 zł) spośród wszystkich przetestowanych urządzeń.

XP-120 to największy cooler w ofercie Thermalrighta i równie duży co inne opisane wcześniej modele. Jego budowa jest jednak nieco inna: mamy tutaj konstrukcję bardziej płaską, w której 120-milimetrowy wentylator montuje się równolegle do płyty głównej. Pięć rur ciepłowodowych wychodzi z podstawy i zakręca następnie nietypowo pod kątem 180 stopni, wchodząc w głąb radiatora. Dzięki temu ciepło wędruje daleko ku górze i dopiero tam jest przekazywane do listków radiatora, co – jak się zdaje – ma zasadniczy wpływ na wydajność urządzenia. Mimo dużych rozmiarów XP-120 waży stosunkowo niewiele – wykonany jest w całości z niklowanego aluminium. Zero miedzi. 120-milimetrowy wentylator musimy, niestety, dokupić osobno. XP-120 pasuje do płyt głównych Socket 478 (Pentium 4) i Socket 754/939/940, a po zakupieniu dodatkowej przejściówki również do LGA775.

Ostatnie urządzenie – Kamakiri, czyli „Krawędź Ostrza” to produkt japońskiej firmy Scythe. Kamakiri również jest nieco nietypowy: listki aluminiowego radiatora przedzielone są w połowie przymocowanym do podstawy wentylatorem 80 mm. Sześć miedzianych heatpipe’ów wychodzi z dobrze wypolerowanego, metalowego bloku i łączy się z radiatorem. Z wentylatorem dostarczany jest potencjometr do regulacji obrotów, dzięki czemu przy skręceniu na minimum wiatraka niemal nie słychać.

Ciepło, ciepło… gorąco

Budowa budową, ale jak mawia jeden z moich znajomych – może być kawałek blachy, byle schładzał procesor, a komputer chodził bezgłośnie. Jak to wygląda w przypadku naszych zestawów, najlepiej zobaczyć na załączonych wykresach. Testowane produkty porównaliśmy ze standardowym wentylatorem przeznaczonym dla procesorów firmy Intel.

Kamakiri ewidentnie nie działa, tak jak powinien. W trybie wolnoobrotowym co prawda nie słychać go, ale temperatura rdzenia niebezpiecznie zbliża się do krytycznych wartości. Przy obrotach ustawionych na maksimum uzyskujemy temperaturę o 10 stopni niższą, jednak jest to i tak ponad 15 stopni gorzej od standardowego wentylatora.

Cool Tower w trybie wolnoobrotowym zrównuje się z wentylatorem standardowym, ale po zwiększeniu obrotów potrafi schłodzić procesor nawet o 10 stopni niżej. Cool Scraper, głównie dzięki rozmiarom, radzi sobie całkiem nieźle. W trybie wolnoobrotowym osiągnął jedynie o 2,5 stopnia gorszy wynik od XP-120 (ex aequo z Hyper 6), a przy maksymalnych obrotach (3200 rotacji na minutę) urządzenie dalej jest dość ciche, a wciąż wydajne.

Hyper 6 – tutaj masa robi swoje – dzięki niej i sześciu ciepłowodom urządzenie chłodzi rewelacyjnie. Potencjometr pozwala zwiększyć prędkość wentylatora do 3000 obr./min, co przekłada się na drugi wynik pod względem efektywności chłodzenia.

XP-120 jest jeszcze lepszy niż Hyper 6: ma najlepszą wydajność zarówno przy minimalnych, jak i maksymalnych obrotach. Różnica w stosunku do standarowego coolera dochodzi do 10 stopni przy minimalnych obrotach wiatraka i nawet do 15 przy obrotach maksymalnych.

Jak widać, różne konstrukcje różnie zachowują się podczas testów. Najlepiej z problemem oddawania ciepła poradziła sobie firma Thermalright. XP-120 to bezapelacyjny zwycięzca tego porównania, który podobnie jak i pozostałe rozwiązania ciepłowodowe może spokojnie konkurować z alternatywnym chłodzeniem wodnym.

Dane techniczne
Producent Noiseblocker Noiseblocker CoolerMasterScythe Thermalright
ModelCool ScraperCool TowerHyper 6 KHC-V81KamakiriXP-120
Cena250 zł220 zł300 zł200 zł230 zł
Producentwww.noiseblocker.plwww.noiseblocker.plwww.coolermaster.com.twwww.scythe.co.jpwww.thermalright.com
Dostawcawww.pc-cooler.plwww.pc-cooler.plinteres.com.plwww.proline.plwww.proline.pl
Gwarancja12 miesięcy12 miesięcy24 miesiące24 miesiące24 miesiące
Wymiary 152x126x87mm102x95x83 mm96x82x120 mm99,5x72x110 mm120x120x38 mm
Ciężar600 g490 g950 g675 g270 g
Obsługa procesorów 1/2/3/41)-/+/+/+-/+/+/+-/+/+/++/+/+/++/-2)/+/+/+
Technologiarura ciepłowodowarura ciepłowodowa6 ciepłowodów6 ciepłowodów5 ciepłowodów
Radiatorblaszki aluminioweblaszki aluminioweblaszki miedzianeblaszki aluminioweblaszki aluminiowe
Rdzeńmiedzianymiedzanymiedzianymiedziany aluminiowy
Wentylator/w zestawie120x120x25 mm/t80x80x25 mm/t80x80x25 mm/t80x80x25 mm/t120×120 mm/n
Prędkość obrotowa wentylatora1100-1850 obr./min1600-3200 obr./min1400-3000 obr./min1300-4600 obr./minnd.
Wyposażenie dodatkoweregulator obrotów, diody oświetlające radiatorregulator obrotów, diody oświetlające radiatorpotencjometr do regulacji obrotówpasta termoprzewodząca, regulator obrotów na „śledziu”pasta termoprzewodząca
Zalety i wady+ wysoka wydajność, możliwość regulacji obrotów, bezgłośna praca
– skomplikowany montaż
+ dobra wydajność, możliwość regulacji obrotów, możliwość zamontowania dodatkowego wentylatora
– skomplikowany montaż, duża wysokość
+ wysoka wydajność, możliwość regulacji obrotów
– bardzo duża masa, skomplikowany montaż
+ bardzo prosta instalacja, bezgłośna praca przy min. obrotów
– słaba wydajność
+ bardzo wysoka wydajność, niewielka masa, banalny montaż, możliwość stosowania bezgłośnych wentylatorów
– duże rozmiary, brak wentylatora w komplecie, wysoka cena
+ – tak; – – nie; 1) 1- Socket A; 2 – Socket 478; 3 – Socket 754/939/940; 4 – LGA 775, 2) – obsługa LGA775 po zakupieniu dodatkowej przejściówki; nd. – nie dotyczy;
0
Zamknij

Choć staramy się je ograniczać, wykorzystujemy mechanizmy takie jak ciasteczka, które pozwalają naszym partnerom na śledzenie Twojego zachowania w sieci. Dowiedz się więcej.