Zamiast zaślepki

Panele do monitoringu temperatury i regulacji obrotów wentylatorów są nie tylko gadżetem. Pomogą nam zapanować nad wysoką temperaturą w komputerze oraz hałasem, który może być uciążliwy nie tylko w momencie uruchamiania najnowszych gier, ale także podczas pracy

Cichy, zimowy wieczór. Za oknem śnieg bezszelestnie pada na szyby, a Ty jak zwykle po uruchomieniu gry podkręcasz głośniki, bo warkot wentylatorów zamontowanych w zasilaczu oraz obudowie nie daje się skupić na przeprowadzanej rozgrywce w wirtualnym świecie gry 3D. Połowa sukcesu, jeśli wybrałeś dynamiczną grę z mnóstwem efektów dźwiękowych, które przynajmniej w części zagłuszą szum płynący z wnętrza komputera. Część graczy jednak woli gry strategiczne, które stosunkowo często wymagają skupienia i przemyślenia mających za chwilę nastąpić działań. Problem jednak w tym, że bez względu na rodzaj uruchomionej gry czy aplikacji komputer zaczyna pracować na pełnych obrotach – i to niemal dosłownie!

Aby zapobiec przegrzaniu komponentów wewnątrz peceta, często stosujemy kilka wentylatorów, których zadaniem jest poprawa obiegu powietrza wewnątrz obudowy. Mimo lepszego chłodzenia takie podejście ma jednak poważną wadę: szybko obracające się wiatraki generują uciążliwy dla ludzkiego ucha szum, a czasem wręcz nieprzyjemny warkot. Nasuwa się więc pytanie: czy wentylatory cały czas muszą kręcić się z najwyższą prędkością? Przecież komputer podczas pracy z aplikacjami biurowymi, oglądania filmów czy słuchania muzyki nie wymaga sporych mocy obliczeniowych, a tym samym intensywnego chłodzenia.

Problem jednak polega na tym, jak jednocześnie zwolnić obroty wentylatorów i panować nad temperaturą wewnątrz obudowy. Najprościej zastosować panel, który steruje obrotami wiatraków i reaguje na zmianę temperatury – w sprzedaży jest ich bardzo wiele.

Na potrzeby tego testu wybraliśmy tylko te panele, które umożliwiają monitorowanie temperatury poszczególnych podzespołów i/lub regulację obrotów wentylatorów wewnątrz obudowy. Część z nich pozwala zmieniać tylko obroty wiatraków, inne pokazują, który radiator jest za gorący i trzeba mu zapewnić lepsze chłodzenie. Są też modele mające oprócz podstawowych funkcji znacznie więcej opcji, ale o tym w dalszej części artykułu.

Zwolnij obroty

Panele służą głównie do regulacji prędkości obrotowej wentylatorów. W laboratorium przetestowaliśmy zarówno najprostsze analogowe regulatory (Akasa Fan Control Junior), jak i zaawansowane cyfrowe „zabawki”, które mają znacznie więcej funkcji (np. mierzą temperaturę procesora, układu na karcie graficznej, dysku czy też pozwalają ustawić alarm ostrzegający o przegrzaniu się wybranego komponentu).

Główna funkcja paneli – sterowanie wentylatorami – niby łatwa do realizacji, ale to chyba z nią jest najwięcej problemów. Wartościami napięć zasilających podawanych na wiatraki najprościej steruje się potencjometrami. Kręcąc gałką, łatwo można ustawić żądaną wartość. Inaczej ma się sprawa z urządzeniami cyfrowymi. Tutaj regulator nie tylko dba o prędkość obrotową wentylatora, ale zwykle może też wyłączyć wybrane „śmigło” lub skonfigurować je tak, by włączyło się ono dopiero po przekroczeniu ustalonej temperatury chłodzonego podzespołu. Cyfrowe panele pozwalają ustawić alarm. Najczęściej uruchamia się on w momencie, gdy dowolny wiatrak się zatrzyma lub jego obroty spadną poniżej ustalonej wartości, niegwarantującej efektywnego chłodzenia.

We wszystkich panelach zakres napięć, jakimi zasilane są wiatraki, mieścił się w przedziale 4,5-11,5 V. Najmniejszy zakres regulacji napięcia zasilającego wentylatory oferują dwa najnowsze modele Thermaltake’a. Minimalna wartość, jaką udało się ustawić, nie spadła poniżej 5,6 V, a maksimum, jakie można było z nich „wycisnąć”, to zaledwie 9,5 V. Jak na tę klasę urządzeń to za mało.

Liderami w tej dziedzinie okazały się Cooler Master CoolDrive 6 oraz CoolDrive 4, których tolerancja regulacji napięcia była największa i sięgała prawie 8 woltów – w tym wypadku zakres regulacji wystarczy do uciszenia nawet najbardziej hałaśliwego „potwora”.

Ile stopni pod pachą?

Ponad połowa regulatorów, które mieliśmy do dyspozycji, pozwalała na bieżąco obserwować temperaturę np. procesora czy karty graficznej (w zależności od tego, gdzie umieścimy czujnik). Standardem było monitorowanie czterech wartości, chociaż niektóre modele miały możliwość wskazywania temperatur aż z ośmiu miejsc, tak jak np. Macpower Digital Doc 5+. Ten właśnie panel jako jedyny w teście miał dołączone termistory dwóch typów: do przyklejenia na radiatorze lub obudowie dysku i takie, które mierzą temperaturę powietrza wydmuchiwanego na przykład przez wentylator procesora czy zasilacza.

Pod względem budowy urządzenia różnią się najczęściej sposobem wyświetlania zmierzonych wartości parametrów. Spora część paneli została wyposażona w mały wyświetlacz LCD. W niektórych przypadkach – podążając za trendem moddingu – można zmieniać barwę podświetlenia ekranu ciekłokrystalicznego. Największym „kameleonem” okazał się Thermaltake Hardcano 13, który oferował do wyboru paletę aż ośmiu kolorów.

Innym sposobem informowania o temperaturze jest wskaźnik analogowy na wzór mierników wskazówkowych znanych np. ze starszych amplitunerów hi-fi. Tego typu panele produkuje Cooler Master (seria Musketeer). Ich wskazania nie są tak dokładne jak w wypadku wyświetlaczy cyfrowych. W pewnym stopniu wadę tę rekompensuje atrakcyjny wygląd panelu.

Monitorowanie temperatury to nie wszystko. Pracując przy komputerze, nie będziemy przecież cały czas patrzeć na nasze „centrum sterowania”. Producenci pomyśleli i o tym. Po przekroczeniu przez monitorowany obiekt ustalonej wcześniej temperatury uruchamia się alarm. Podobnie stanie się po stwierdzeniu niepoprawnej pracy wentylatorów. Wówczas także wygenerowany zostanie donośny dźwięk z towarzyszącym mu często miganiem wyświetlacza, który nie pozwoli nam zignorować ostrzeżenia.

Dane techniczne paneli sterujących wentylatorami
Dane techniczne wg producentaFunkcjonalnośćParametry, które można zmienić przyciskamiParametry, które można zmienić potencjometramiFunkcje informacyjneSkładowe oceny POWERInne
Miejsce POWERMiejsce ECONOOcena POWEROcena ECONOModelFormat paneluWymiary (dł.xszer.xwys.)Liczba obsługiwanych wentylatorów/czujników temp./monitorowanych napięćLiczba złączy na panelu – USB/FireWire/wyj. audio/mikrofonCzytnik kart pamięciMożliwość montażu HDDWyświetlacz LCD/wskaźnik analogowyPrzycisk ResetLiczba potencjometrów/przycisków sterującychTemperatura alarmowaObroty wentylatorówNatężenie dźwięku w głośnikachTemperatura alarmowaObroty wentylatorówNatężenie dźwięku w głośnikachLiczba wyświetlanych wartości – temp./wentylatorów zewn./wentylatorów wewn.ZegarLiczba czujników z alarmem – temperatury/obrotów wiatrakówFunkcjonalność i ergonomia (60%)Budowa i wyposażenie (40%)Cena* (z VAT-em)GwarancjaDostawca
138987Chieftec DT50005,25″188x148x43 mm2/3/02/1/+/++ t/n1/1+++1/1/13/39284205 zł12 mies.www.sirius.pl
2118963Cooler Master CoolDrive 65,25″221x148x42 mm3/4/00/0/-/-++/-0/6++nd.nd.nd.1/1/14/09875285 zł24 mies.www.angela.pl
3128660Thermaltake Hardcano 135,25″172x148x42 mm4/4/00/0/-/-+1) n+/-1/7++1/1/nd.+4/09474290 zł12 mies.www.4max.pl
4218352Macpower Digital Doc 5+5,25″195x148x42 mm8/8/22/1/-/-++/-+0/8+nd.nd.nd.1/1/nd.8/071100320 zł36 mies.www.pc-tuning.pl
578275AeroCool GateWatch2×5,25″70x150x86 mm4/4/00/0/-/-+/-+1/12+++1/1/nd.+4/010054220 zł12 mies.www.megaplus.com.pl
6107964AeroCool CoolPanel5,25″70x148x42 mm2/2/02/1/+/++1)+/-2/2++1/1/nd.2/27389250 zł12 mies.www.megaplus.com.pl
787774Chieftec DT60005,25″194x148x42 mm5/6/00/0/-/-++/-1/2++1/1/16/07778210 zł24 mies.www.angela.pl
8177358Thermaltake Hardcano 125,25″170x148x42 mm4/4/00/0/-/-+/-0/9++nd.nd.nd.1/1/nd.4/08850255 zł12 mies.www.4max.pl
966977Akasa AK-FC-035,25″76x149x43 mm4/4/00/0/-/-+/-4/3++1/1/nd.4/07462180 zł36 mies.www.akasa.com.tw
10167100Enermax UC-106TMFA5,25″230x148x42 mm0/1/00/0/-/-++/-+1/3++1/nd./11/16571135 zł24 mies.www.pc-cooler.pl
1196665Cooler Master AeroGate 35,25″65x150x43 mm4/4/00/0/-/-+/-0/6++nd.nd.nd.1/1/nd.4/07552205 zł24 mies.www.interes.com.pl
1256278Enermax UC-A3FATR23,5″90x101x25 mm2/2/00/0/-/-+/-+2/3++1/1/nd.2/27247160 zł12 mies.www.cooling.pl
1326191Thermaltake Hardcano 95,25″90x150x41 mm4/1/00/0/-/-++/-+5/4++2/0/nd.2/05965135 zł12 mies.www.sirius.pl
14135760Cooler Master CoolDrive 45,25″201x150x43 mm3/4/00/0/-/-++/-1/7+1/1/10/04674190 zł24 mies.www.interes.com.pl
15185558Q-Tec 554 TC5,25″69x148x42 mm3/3/00/0/-/-+/-0/4+nd.nd.nd.1/1/nd.+3/06047190 zł24 mies.www.intercom.pl
16155359SilverStone Eudemon5,25″85x148x42 mm3/3/00/0/-/-+/-0/2+nd.nd.nd.1/0/nd.+3/05551180 zł36 mies.www.4max.pl
17195154Cooler Master CoolDrive 55,25″196x146x42 mm0/1/00/0/-/-+-/+0/2+nd.nd.nd.1/nd./00/04165190 zł24 mies.www.interes.com.pl
18204854Cooler Master AeroGate 25,25″62x150x43 mm3/4/00/0/-/-+/-1/7+1/1/10/04256180 zł24 mies.www.interes.com.pl
19144360Cooler Master Musketeer5,25″170x148x42 mm1/1/10/0/-/--/+2/0nd.nd.nd.++1/0/nd.0/04146145 zł24 mies.www.interes.com.pl
20233648Zalman ZM-MFC15,25″70x148x42 mm6/0/00/0/-/--/-4/0nd.nd.nd.+nd./0/nd.-/03241150 zł24 mies.www.pc-cooler.pl
21223349Thermaltake Hardcano 8 VR5,25″80x150x42 mm4/0/00/0/-/-+-/-4/0nd.nd.nd.+nd./0/nd.-/02743135 zł12 mies.www.sirius.pl
22243035Cooler Master AeroGate 15,25″70x149x42 mm4/0/00/0/-/--/-4/1+nd./0/nd.-/03029175 zł12 mies.www.4max.pl
2342881Akasa Fan Control Jr3,5″95x102x25 mm3/0/02/0/-/--/-3/0nd.nd.nd.+nd./0/nd.-/0272970 zł12 mies.www.akasa.com.tw
24162859Manhattan 4 Channel Fan Controller5,25″79x148x42 mm4/0/00/0/-/--/-4/0nd.nd.nd.+nd./0/nd.-/0282795 zł12 mies.www.mikrozet.com
+ – jest; – – nie ma; nd. – nie dotyczy; * – wszystkie ceny z 4 lutego 2005 r.; 1) – obsługuje karty CF, SD, MMC, SM i MS.
Zamknij

Choć staramy się je ograniczać, wykorzystujemy mechanizmy takie jak ciasteczka, które pozwalają naszym partnerom na śledzenie Twojego zachowania w sieci. Dowiedz się więcej.