internet, monitorowanie, big brother - ilustracja artystyczna

Chiny planuj─ů system oceny obywateli

Fot. Pixabay
Jak dobrym obywatelem jeste┼Ť, jak bardzo jeste┼Ť lojalny wobec partii, prezydenta, czy tw├│j patriotyzm wyra┼╝asz ka┼╝dego dnia w swoich codziennych czynno┼Ťciach? Ile punkt├│w lojalno┼Ťci wobec rz─ůdu dzi┼Ť zdob─Ödziesz? To nie jest fragment prozy na mod┼é─Ö Orwella. To realny, rzeczywisty projekt z Chin. System Zaufania Spo┼éecznego.

Pomys┼é systemu, kt├│ry umo┼╝liwi┼éby warto┼Ťciowanie „patriotyzmu” obywateli ujawniony zosta┼é ju┼╝ 14 czerwca 2014 roku. Wtedy to chi┼äski rz─ůd opublikowa┼é dokument b─Öd─ůcy ukonstytuowaniem plan├│w budowy og├│lnopa┼ästwowego Systemu Zaufania Spo┼éecznego. O co chodzi? Pomys┼é zawarty w tym dokumencie jest w istocie urzeczywistnieniem dystopijnych wizji spo┼éecze┼ästwa totalnie inwigilowanego, kt├│rego poszczeg├│lni obywatele otrzymuj─ů punkty w zale┼╝no┼Ťci od tego czym si─Ö zajmuj─ů, co robi─ů, jak bardzo ich dzia┼éania s─ů po „my┼Ťli w┼éadzy”.

To swego rodzaju miks orwellowskiego Wielkiego Brata z wizj─ů nakre┼Ťlon─ů przez tw├│rc├│w serialu „Black Mirror”, gdzie w jednym z odcink├│w ludzie otrzymuj─ů punkty w powszechnie wykorzystywanej sieci spo┼éeczno┼Ťciowej i te punkty warunkuj─ů ich pozycj─Ö w spo┼éecze┼ästwie.

Xi Jinping - prezydent Chin
Eksperci oceniaj─ů, ┼╝e Xi Jinping ma wi─Öksz─ů w┼éadz─Ö ni┼╝ sam Mao Zedong (fot. NBC News)

Teoretycznie chi┼äski pomys┼é nie jest niczym nowym. Przecie┼╝ ju┼╝ dzi┼Ť dane na temat naszych zachowa┼ä, tego co robimy, z kim si─Ö przyja┼║nimy, z kim kontaktujemy, co kupujemy online, co ogl─ůdamy przetwarzane s─ů przez Facebooka, Google, Instagrama i wiele innych gigant├│w ┼Ťwiata technologii. Jednak chi┼äski rz─ůd poszed┼é o krok dalej. Opr├│cz zbierania danych, zamierza wszystkie te informacje na temat zachowa┼ä, zwyczaj├│w i kontakt├│w poszczeg├│lnych obywateli podda─ç ocenie, a nast─Öpnie na jej podstawie oznaczy─ç ka┼╝dego mieszka┼äca Pa┼ästwa ┼Ürodka konkretn─ů warto┼Ťci─ů, obliczan─ů wed┼éug nieznanych publicznie zasad okre┼Ťlonych przez rz─ůd.

Co wi─Öcej ocena przyznana obywatelowi b─Ödzie jawna, po to, ┼╝eby wszyscy pozostali Chi┼äczycy widzieli, czy dana osoba jest – wed┼éug punktacji ustalonej przez rz─ůd – godna zaufania. Przy czym termin „godzien zaufania” b─Ödzie ni├│s┼é w sobie szeroko zakrojone implikacje spo┼éeczne w postaci konkretnych uprawnie┼ä. Osoby ze zbyt nisk─ů warto┼Ťci─ů „zaufania spo┼éecznego” nie dostan─ů kredytu hipotecznego, pracy tam gdzie by chcieli, nie b─Öd─ů mogli decydowa─ç gdzie ich dzieci b─Öd─ů chodzi─ç do szk├│┼é, ani czego b─Öd─ů si─Ö uczy─ç.

Chińska Partia Ludowa
To regu┼éy ustalone przez chi┼äski rz─ůd zadecyduj─ů o tym, czy obywatel Chin jest na tyle godny zaufania, by np. dosta─ç lepsz─ů prac─Ö, czy kredyt (fot. Centrum Studi├│w Polska-Azja)

Taki system ju┼╝ w Chinach istnieje. Na razie uczestnictwo w nim jest dobrowolne, ale do roku 2020 ma sta─ç si─Ö obowi─ůzkowe dla ka┼╝dego obywatela Chin. Zachowanie ka┼╝dego obywatela, a tak┼╝e ka┼╝dej osoby prawnej w Chinach (sp├│┼éki handlowe, firmy, organizacje itp.) zostanie ocenione, a oceniany obiekt b─Ödzie odpowiednio zaszeregowany.

Za praktyczn─ů realizacj─Ö tego projektu od strony technicznej odpowiadaj─ů tacy giganci chi┼äskiego internetu jak Tencent, WeChat oraz sp├│┼éka Sesame Credit powi─ůzana z Alibaba Group. | CHIP