Dysk protoplanetarny zawiera rekordowo dużą cząstkę. Jej analizy mogą wyjaśnić, jak powstało życie

W dysku składającym się z pyłu i gazu krążącego wokół gwiazdy IRS 48 znajduje się cząstka złożona z dziewięciu atomów. Zdaniem naukowców można ją uznać za związek prebiotyczny.
Dysk protoplanetarny zawiera rekordowo dużą cząstkę. Jej analizy mogą wyjaśnić, jak powstało życie

Co to oznacza w praktyce? Przede wszystkim to, że taka cząsteczka może pełnić rolę budulca cukrów i innych cząsteczek biologicznych. Wykryty związek jest rekordowo duży jak na dysk protoplanetarny i jest określany mianem eteru dimetylowego. Może on odgrywać ważną rolę w powstawaniu życia, co jest szczególnie interesujące w kontekście miejsca, w którym odkryto tę cząstkę.

Czytaj też: Niechciane światło pomogło astronomom. Namierzyli gwiazdę neutronową

Dyski protoplanetarne stanowią bowiem miejsca, w których w pewnym momencie mogą utworzyć się planety. Obiekty te powstaną dzięki łączeniu się pyłu i gazu tworzącego dysk krążący wokół gwiazdy. W tym przypadku tą gwiazdą jest IRS 48. Jej odległość od Ziemi wynosi około 400 lat świetlnych, co – biorąc pod uwagę ogrom kosmosu – jest niewielkim dystansem.

Eter dimetylowy nie należy do rzadkości jeśli chodzi o skład wszechświata, jednak jak do tej pory nie znaleziono go w dysku protoplanetarnym. Związek ten składa się z dwóch atomów węgla, sześciu atomów wodoru i jednego atomu tlenu. Wykrycie go wokół IRS 48 było możliwe dzięki asymetrycznej strukturze mającej kształt półksiężyca i tworzącej tamtejszy dysk. W obrębie tej struktury gromadzą się większe cząsteczki pyłu. To właśnie tam dochodzi do łączenia się mniejszych fragmentów w większe, dając początek kometom czy planetom.

Dysk protoplanetarny składa się z pyłu i gazu, z którego powstają m.in. planety

Ustalenia w tej sprawie są dostępne na łamach Astronomy and Astrophysics i są pokłosiem badań przeprowadzonych z użyciem interferometru radiowego ALMA (Atacama Large Millimeter Submillimeter Array). Okazało się, że sygnatury cząstek, których obecność oszacowano na podstawie widma, były związane z eterem dimetylowym. Na miejscu znajduje się też mrówczan metylu, który także może stanowić budulec cząsteczek organicznych.

Czytaj też: Planeta krąży wokół dwóch gwiazd. Jej istnienie potwierdzono z użyciem niecodziennej metody

Jeśli okaże się, iż obecność eteru dimetylowego i innych związków organicznych nie jest niczym niespotykanym w przypadku dysków protoplanetarnych, to byłaby to świetna wiadomość z perspektywy poszukiwania życia pozaziemskiego. Dalsze badania powinny umożliwić wyjaśnienie ewolucji tych cząsteczek, od gwiezdnych żłobków (miejsc intensywnych narodzin gwiazd) aż po planety.

Napisane przez

Aleksander Kowal

RedaktorZ wykształcenia romanista (język francuski oraz hiszpański) ze specjalizacją z traduktologii. Dziennikarską przygodę rozpocząłem około piętnastu lat temu, początkowo w związku z recenzjami gier komputerowych i filmów. Obecnie publikuję zdecydowanie częściej na tematy związane z nauką oraz technologią. W wolnym czasie uwielbiam podróżować, śledzić kinowe i książkowe nowości, a także uprawiać oraz oglądać sport.
Specjalizacje
AstronomiaChemiaFizykaMatematykaTechnologiaGeologia