Polimer, który znika w 90°C i odradza się z pary. Przełom w chemii materiałów o obiegu zamkniętym

Typowe tworzywa sztuczne projektuje się z myślą o trwałości, co w praktyce oznacza, że ich recykling wymaga agresywnej chemii lub temperatur sięgających setek stopni Celsjusza. Zespół inżynierów z University of Surrey opracował syntetyczny materiał o zupełnie odwrotnej charakterystyce. Nowo zsyntetyzowany poli(1,2-ditiolan) pod wpływem umiarkowanego ciepła sublimuje i rozpada się na monomery, a po schłodzeniu samorzutnie odtwarza pierwotną strukturę polimerową.
Polimer, który znika w 90°C i odradza się z pary. Przełom w chemii materiałów o obiegu zamkniętym

Za unikatowe właściwości materiału odpowiada jego architektura molekularna, oparta na pierścieniowych monomerach 1,2-ditiolanu zawierających dynamiczne, odwracalne mostki dwusiarczkowe (S–S). W przeciwieństwie do tradycyjnych poliolefin (takich jak polietylen), których rozkład termiczny zaczyna się powyżej 200°C i prowadzi do powstawania toksycznych produktów ubocznych, nowy polimer ulega pełnej depolimeryzacji już w temperaturze około 90°C. Przechodzi przy tym bezpośrednio ze stanu stałego w gazowy. Gdy opary monomeru ulegną ochłodzeniu, dochodzi do spontanicznej repolimeryzacji i odtworzenia litego tworzywa bez udziału dodatkowych katalizatorów.

Czytaj także: Naukowcom udało się stworzyć dwuwymiarowy polimer. Jest mocniejszy niż stal i tak samo lekki, jak plastik

Ta odwracalność otwiera niespotykane dotąd możliwości w zakresie bezodpadowego oczyszczania i aplikacji powłok technicznych:

  • Błyskawiczna separacja zanieczyszczeń: W testach laboratoryjnych polimer domieszkowano trudnym do usunięcia barwnikiem fluorescencyjnym (czerwienią nilową). Wystarczyło jednoetapowe podgrzanie próbki do stanu gazowego, aby odparowujący monomer oddzielił się od nielotnych domieszek i zrekrystalizował jako czyste tworzywo.
  • Tymczasowe powłoki barierowe: Podczas eksperymentów opary polimeru posłużyły do nałożenia cienkiej warstwy hydrofobowej na celulozowy papier filtracyjny. Po spełnieniu swojej funkcji ochronnej powłoka została całkowicie usunięta przez ponowne wygrzanie, przywracając papierowi jego pierwotną chłonność.

Twórcy materiału zaznaczają, że poli(1,2-ditiolan) nie powstał jako bezpośredni zamiennik masowych tworzyw butelkowych czy folii opakowaniowych. Stanowi on natomiast dowód słuszności koncepcji (proof of concept) dla nowej klasy funkcjonalnych materiałów cyrkularnych.

Zdolność do bezinwazyjnej degradacji termicznej w niskich temperaturach predestynuje tę chemię przede wszystkim do zastosowań specjalistycznych. Badacze wskazują na potencjał w inżynierii biomedycznej – m.in. przy projektowaniu usuwalnych klejów tkankowych, hydrożeli do inteligentnych soczewek kontaktowych oraz biokompatybilnych nośników leków, które uwalniają substancję czynną i ulegają kontrolowanemu rozpadowi w organizmie.

Napisane przez

Monika Wojciechowska

Redaktor
Najbliższe są mi tematy związane z technologią, gadżetami, nowoczesnym AGD i motoryzacją. Interesują mnie rozwiązania, które nie tylko dobrze wyglądają na papierze, ale przede wszystkim realnie wpływają na komfort, wygodę i sposób, w jaki korzystamy z technologii na co dzień. Ukończyłam studia dziennikarskie oraz szkolenia z zakresu sztucznej inteligencji. Prywatnie uwielbiam gry i muzykę.