Zidentyfikowanie dwóch dużych rezerwuarów podziemnych otwiera nowe perspektywy dla nawadniania upraw oraz utrzymania gigantycznych pasów zieleni powstrzymujących ekspansję piasków.
Oba źródła zlokalizowano w kluczowych punktach pustyni: pierwsze w pobliżu miejscowości Andir w powiecie Minfeng na południowym skraju wydm, drugie zaś w głębi basenu, na południe od pasma górskiego Mazartag. Odkrycie to natychmiast powiązano z szerszym kontekstem hydrologicznym regionu. Już w 2015 roku Chińska Akademia Nauk donosiła o istnieniu w Kotlinie Tarymskiej gigantycznego zasobu słonych wód gruntowych, którego objętość szacowano na nawet dziesięciokrotność łącznej pojemności pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej – wówczas badano go głównie pod kątem magazynowania węgla w cyklu biogeochemicznym.
Nowe odwierty wskazują na zasoby o potencjalnie bardziej bezpośrednim zastosowaniu gospodarczym, choć państwowe raporty wciąż nie precyzują ich dokładnej kubatury, tempa naturalnego zasilania ani wieloletniej wydajności.
Czytaj także: Chińczycy wzięli materiał z Księżyca i rzucili go na pustynię. Efekty mają powalić świat
Dostęp do wody staje się kwestią strategiczną w obliczu ukończonego w listopadzie 2024 roku projektu “obwodnicy ekologicznej”. W ramach wieloletniego programu Trzech Północnych Pasów Ochronnych Chiny zamknęły wokół pustyni Takla Makan pas zieleni o długości około 3046 kilometrów, który ma powstrzymywać ruchome wydmy przed zasypywaniem oaz i pól uprawnych.
Utrzymanie tak gigantycznej bariery wegetacyjnej na pustyni pochłania jednak olbrzymie ilości wody. Aby sprostać temu wyzwaniu, badacze powołali dedykowaną stację doświadczalną badającą możliwości bezpiecznego wykorzystania wód słonawych.
Zasoby te zawierają więcej soli niż woda słodka, lecz mniej niż woda morska – zgodnie z wytycznymi FAO ich wdrożenie do irygacji wymaga ścisłego monitoringu geochemicznego, aby uniknąć wtórnego zasolenia i bezpowrotnego zniszczenia gleby.
Sytuację hydrogeologiczną komplikują zachodzące równolegle zmiany klimatyczne. Choć Takla Makan pozostaje ekstremalnie sucha, badania opublikowane w 2024 roku w Nature Communications wykazały wyraźny wzrost opadów letnich na obszarze pustyń Takla Makan i Gobi w ostatnich dekadach, wynikający ze zmienności cyrkulacji atmosferycznej.
Zdarzają się tam również zjawiska ekstremalne – jak ulewa z lipca 2021 roku opisana w Journal of Geophysical Research: Atmospheres, kiedy to w ciągu jednej doby spadło ponad 61,1 milimetra deszczu, wywołując gwałtowne spływy błotne i lawiny ziemne. Ostateczna wartość nowo odkrytych warstw wodonośnych zależeć będzie od tego, czy uda się je eksploatować w sposób zrównoważony, bez naruszenia kruchej równowagi ekologicznej pustynnego ekosystemu.
