O niezwykłym układzie GPM J071507-114153 traktuje publikacja zamieszczona w Nature Astronomy. Jak wynika z dostępnych informacji, zagadkowy obiekt znajduje się ponad 5000 lat świetlnych od Ziemi. Mimo ogromnej odległości astronomowie zdołali ustalić, jakie gwiazdy wchodzą w jego skład, a także powiązać obserwowane sygnały z jednym z elementów tego kosmicznego duetu.
Czytaj też: Kosmiczny świat rodem z horroru. Na tej planecie padają deszcze stopionych minerałów
Co wiemy na pewno? Układ GPM J071507-114153 tworzą dwa bardzo różne obiekty. Pierwszym jest biały karzeł, czyli niezwykle gęsta pozostałość po gwieździe, która zakończyła już etap aktywnego spalania paliwa jądrowego. Drugim jest gwiazda typu widmowego G, podobna do Słońca. To właśnie obecność takiego towarzysza wyróżnia odkryty układ na tle wcześniej poznanych obiektów tego rodzaju.
Białe karły często występują w układach podwójnych, jednak dotychczas obserwowane źródła emitujące podobne sygnały radiowe zawierały zazwyczaj znacznie mniejsze i chłodniejsze czerwone karły. Tym razem astronomowie natrafili na znacznie bardziej nietypową konfigurację. Oba obiekty krążą wokół wspólnego środka masy w bardzo niewielkiej odległości. Charakterystyczne impulsy radiowe pojawiają się w regularnych odstępach wynoszących około ośmiu minut. Badacze ustalili, iż emisja pochodzi z obszaru znajdującego się blisko białego karła, a być może bezpośrednio z jego powierzchni.
Odkrycie przyniosło naukowcom jeszcze jedną niespodziankę. Obserwacje pozwoliły dostrzec również rozbłyski występujące na powierzchni gwiazdy podobnej do Słońca. Astronomowie wykryli rozległe struktury magnetyczne, przypominające słoneczne protuberancje. Są to ogromne pętle plazmy unoszące się nad powierzchnią gwiazdy pod wpływem jej pola magnetycznego.
Wydaje się, iż oddziaływania między obiema gwiazdami, w tym możliwy przepływ materii w kierunku białego karła, mogą odgrywać istotną rolę w powstawaniu emisji radiowej. Dokładny mechanizm tego procesu nie został jednak jeszcze jednoznacznie wyjaśniony. GPM J071507-114153 należy do grupy obiektów określanych jako LPT, czyli długookresowe źródła przejściowe. Emitują one sygnały radiowe, które pojawiają się i zanikają w odstępach wynoszących od kilku minut do kilku godzin. Pierwszy taki obiekt zespół badawczy odkrył w 2021 roku. Od tego czasu astronomowie zidentyfikowali kilkanaście kolejnych.
Czytaj też: Światło gwiazdy ukrywało inny obiekt. Astronomowie znaleźli sposób, by go dostrzec
W badaniach pomógł im między innymi australijski radioteleskop Murchison Widefield Array, południowoafrykański MeerKAT, a także obserwatorium W. M. Kecka na Hawajach. Połączenie obserwacji radiowych i optycznych pozwoliło z jednej strony dokładniej określić położenie układu, a z drugiej – prześledzić ruch białego karła względem jego gwiezdnego towarzysza.
Źródło: Nature Astronomy
