Energetyka wiatrowa odgrywa coraz większą rolę w transformacji energetycznej, a szczególnie duże nadzieje wiąże się z morskimi farmami wiatrowymi. Na otwartych wodach można instalować potężne turbiny, które korzystają z silniejszych i bardziej stabilnych wiatrów niż wiele instalacji lądowych. Ich działanie jest jednak uzależnione od skomplikowanych procesów atmosferycznych, których naukowcy wciąż nie poznali w pełni.
Czytaj też: Zwyczajny metal może rozwiązać jeden z największych problemów energetyki. Kto by się tego spodziewał?
Dotychczasowe modele wykorzystywane do przewidywania produkcji energii często zakładały stosunkowo uproszczone warunki pogodowe, pomijając obecność chmur. Tymczasem nad oceanami zachmurzenie jest bardzo częste. Zespół badawczy pod kierownictwem Davide Selvaticiego postanowił sprawdzić, jak niskie chmury warstwowe, nazywane stratocumulus, oddziałują z turbinami wiatrowymi.
Badacze przeprowadzili zaawansowane symulacje komputerowe, w których analizowali zachowanie farm wiatrowych w różnych warunkach atmosferycznych. Szczególną uwagę zwrócili na wilgotność powietrza znajdującego się nad warstwą chmur. Wyniki pokazały, że turbiny mogą pozyskiwać więcej energii, gdy nad chmurami stratocumulus znajduje się warstwa suchego powietrza. Mechanizm tego zjawiska wiąże się z wymianą energii cieplnej między chmurami a atmosferą.
Jak to możliwe? Wierzchołki chmur emitują promieniowanie długofalowe, oddając ciepło w kierunku przestrzeni kosmicznej. Suche powietrze znajdujące się powyżej chmur słabiej oddaje promieniowanie z powrotem, dlatego ich górna część może intensywniej się ochładzać. Ochłodzone powietrze staje się cięższe i zaczyna opadać, wywołując ruchy konwekcyjne oraz zwiększając turbulencje w atmosferze. W rezultacie pogłębia się tzw. warstwa graniczna atmosfery, czyli najniższa część atmosfery, w której ruch powietrza pozostaje pod silnym wpływem powierzchni Ziemi. Dzięki intensywniejszemu mieszaniu pionowemu większa ilość energii kinetycznej może docierać do wirników turbin.
Odwrotna sytuacja występuje, gdy nad chmurami znajduje się wilgotne powietrze. Różnica temperatur i warunków radiacyjnych jest wtedy mniejsza, co osłabia chłodzenie wierzchołków chmur. Warstwa graniczna staje się płytsza, a wiatr może tracić więcej energii, zanim dotrze do turbin. Odkrycie ma jednak drugą stronę. Okazuje się, że oddziaływanie nie przebiega wyłącznie w jednym kierunku. Duże farmy wiatrowe mogą same wpływać na lokalne warunki atmosferyczne i strukturę nisko położonych chmur.
Czytaj też: Tytan zwiększył wydajność materiału 250 razy. Teraz dostarczy energii elektrycznej
Wirniki turbin generują turbulencje, które mieszają powietrze z różnych wysokości. W określonych warunkach powoduje to przedostawanie się cieplejszego i bardziej suchego powietrza do warstwy chmur. W efekcie rośnie parowanie kropelek wody, prowadząc do zmniejszenia ich zawartości w chmurach, a nawet częściowego zanikania zachmurzenia. Efekt jest szczególnie wyraźny, gdy podstawa chmur znajduje się blisko wysokości, na której pracują wirniki. Naukowcy zauważyli również, że oddziaływanie farmy może powodować zmiany w strukturze chmur zarówno przed instalacją, jak i za nią, w kierunku przemieszczania się wiatru.
Ustalenia w tej sprawie trafiły na łamy Journal of Renewable and Sustainable Energy, a ich autorzy podkreślają, iż pomijanie zachmurzenia w modelach energetycznych może prowadzić do niedokładnych prognoz produkcji energii. Uwzględnienie wzajemnych oddziaływań atmosfery i turbin może w przyszłości pomóc w lepszym planowaniu lokalizacji farm, rozmieszczeniu poszczególnych urządzeń oraz szacowaniu ich wydajności.
