Katastrofalna w skutkach erupcja wulkanu Krakatau
Odpowiedź: jedna z najpotężniejszych erupcji wulkanicznych znanych ludzkości. Katastrofa, do której doszło w sierpniu 1883 roku, była tak gwałtowna, że jej skutki odczuwano na całej planecie. Erupcja wyrzuciła do atmosfery ogromne ilości popiołów i gazów, w tym dwutlenku siarki, a także drobnych cząstek, które dotarły aż do stratosfery. Wybuch miał siłę porównywaną do setek megaton trotylu i pochłonął dziesiątki tysięcy ofiar oraz doprowadził do krótkotrwałego ochłodzenia klimatu na Ziemi.
Czytaj też: Gigantyczna formacja pod Hawajami. Uczeni sądzą, że to ona napędza wulkaniczny archipelag
Jednak to nie tylko skala zniszczeń uczyniła to wydarzenie wyjątkowym. Prawdziwie niezwykłe okazały się efekty optyczne, jakie pojawiły się w kolejnych tygodniach i miesiącach po erupcji. Pył wulkaniczny zawieszony wysoko w atmosferze działał jak gigantyczny filtr światła. Cząsteczki miały rozmiary porównywalne z długościami fal świetlnych, co sprawiło, że selektywnie rozpraszały poszczególne kolory.
W normalnych warunkach zachody słońca są czerwone, ponieważ krótsze fale – niebieskie – rozpraszają się w atmosferze, a do obserwatora docierają głównie dłuższe, czerwone. Po erupcji Krakatau sytuacja uległa odwróceniu. Obecność aerozoli siarczanowych sprawiała, iż światło czerwone było w większym stopniu tłumione, a inne barwy – w tym zielona – stawały się widoczne. W rezultacie na całym świecie zaczęto obserwować zielonkawe zachody słońca.
Dlaczego Księżyc w 1883 roku stał się niebieski?
Jeszcze bardziej zaskakujące było to, co działo się nocą. Księżyc, który zazwyczaj ma srebrzystą lub żółtawą barwę, przybierał wyraźnie niebieski odcień. Zjawisko to było wynikiem tego samego mechanizmu: drobne cząstki w atmosferze pochłaniały czerwone długości fal, przepuszczając krótsze, co nadawało światłu księżycowemu chłodniejszy, błękitny kolor.
Czytaj też: Chiny pokazały pierwszy zegar księżycowy. Rozwiązuje problem dylatacji czasu
Relacje z tamtego okresu są niezwykle sugestywne. Świadkowie opisywali niebo płonące intensywną czerwienią, przechodzącą w purpurę i zieleń, a także niezwykłe, niemal nierealne światło utrzymujące się długo po zachodzie słońca. Efekty te były widoczne na różnych kontynentach, co pokazuje, jak wysoko i daleko rozprzestrzeniły się cząstki wyrzucone przez wulkan. Współczesne badania potwierdzają, że kluczową rolę odegrał rozmiar cząstek aerozolu. Modele fizyczne sugerują, iż aby powstały zielone zachody słońca, potrzebne są cząstki o bardzo konkretnych rozmiarach – rzędu setek nanometrów – oraz ich odpowiednio duże stężenie w atmosferze. To właśnie ta nietypowa kombinacja doprowadziła do niezwykłego rozpraszania światła, które odpowiadało za obserwowane kolory.
Źródło: Natural History Museum
