Kolejny minerał w meteorycie spod Poznania
Odkrycie zostało oficjalnie zatwierdzone przez Komisję Nowych Minerałów działającą przy Międzynarodowej Asocjacji Mineralogicznej. Tym samym kopernikit trafił na listę uznanych minerałów i dołączył do innych niezwykle rzadkich substancji odkrytych wcześniej w tym samym meteorycie, takich jak moraskoit, czochralskiit czy kryzait.
Czytaj też: Gibbsyt zaskoczył fizyków na całym świecie. To odkrycie przepisze podręczniki mineralogii
Historia kopernikitu zaczęła się jednak tysiące lat temu. Około pięciu tysięcy lat temu nad obszarem dzisiejszej Wielkopolski doszło do spektakularnego zdarzenia kosmicznego. Planetoida weszła w atmosferę i eksplodowała, rozpadając się na wiele fragmentów, które utworzyły siedem kraterów w rejonie dzisiejszego Moraska na północy Poznania. Od czasu odnalezienia fragmentów meteorytu w 1914 roku znaleziono tam już kilka ton materii pochodzenia pozaziemskiego. Jednak dopiero współczesne, niezwykle precyzyjne metody badawcze pozwoliły dostrzec coś, co przez dekady pozostawało ukryte.
Nowy minerał został odkryty przez zespół naukowców z Uniwersytetu Śląskiego. Badacze przeanalizowali ponad 70 specjalnie przygotowanych próbek meteorytu, badając je mikroskopowo z ogromną dokładnością. Kluczowe okazały się nodule siarczkowe, czyli struktury przypominające kapsuły czasu, w których zachowały się pierwotne warunki chemiczne sprzed miliardów lat.
Kopernikit należy do niespodziewanej grupy tlenków
To właśnie w tych mikroskopijnych strukturach ukrywał się kopernikit. Jego skład chemiczny opisuje wzór K(Ti7Cr)O16, a sam minerał należy do rzadkiej grupy tlenków, co w przypadku meteorytów żelaznych jest wyjątkowo nietypowe. Badania wykazały, iż kopernikit powstał w ekstremalnych warunkach, przy bardzo wysokiej temperaturze i specyficznych procesach zachodzących jeszcze w młodym Układzie Słonecznym. Oznacza to, że jego historia sięga miliardów lat oraz jest bezpośrednim świadectwem procesów kosmicznych, które doprowadziły do powstania planet.
Sama nazwa minerału nie jest przypadkowa. Naukowcy zdecydowali się uhonorować w ten sposób Mikołaja Kopernika, podkreślając zarówno polski wkład w badania kosmosu, jak i symboliczny związek odkrycia z nauką o wszechświecie. Choć kopernikit jest niemal niewidoczny gołym okiem, jego znaczenie może być ogromne. Należy on do grupy minerałów o strukturze tunelowej, co oznacza, że posiada mikroskopijne kanały.
Czytaj też: Kosmiczna szansa czy kosztowna iluzja? Co polski oddział ESA naprawdę oznaczałby dla Polski
To właśnie w nich mogą znajdować się różne pierwiastki. Tego typu struktury są szczególnie interesujące z punktu widzenia nowych technologii, ponieważ ich właściwości można potencjalnie modyfikować. Ale liczy się coś jeszcze: cztery nowe minerały w jednym meteorycie to rzadkość i dowód na to, że rozwój technologii badawczych wciąż otwiera nowe możliwości.
