Google chce czerpać prąd z rozgrzanych skał. Pomysł na dotarcie do nich brzmi nierealnie

Im głębiej wiercimy w poszukiwaniu energii, tym trudniej się do niej dostać i właśnie na tym polega jeden z największych problemów współczesnej geotermii. Dotarcie do źródła ciepła może bowiem kosztować więcej, niż uzasadniałaby późniejsza produkcja prądu. Właśnie dlatego zwróciłem uwagę na technologię firmy Quaise Energy, która chce ominąć część tych ograniczeń, a teraz ma nawet wsparcie w firmie Google.
Zdjęcie poglądowe

Zdjęcie poglądowe

Kilka kilometrów pod powierzchnią Ziemi znajdziemy skały rozgrzane do kilkuset stopni Celsjusza, które mogłyby dostarczać energię przez całą dobę. Tyle że na takich głębokościach temperatura, ciśnienie i twardość skał zaczynają stawiać ogromne wymagania wiertłom, uszczelnieniom oraz pozostałym elementom instalacji. Quaise Energy proponuje jednak odparowywanie skał zamiast tradycyjnego ich kruszenia, a to za pomocą skoncentrowanej energii elektromagnetycznej. Pomysł jest tak nietypowy, że trudno uwierzyć w jego komercyjną przyszłość, ale właśnie zyskał potężnego sojusznika.

Google stawia na energię z gorących skał. Jest jednak haczyk

Google podpisał z Quaise umowę na zakup energii elektrycznej z projektu, który ma otworzyć drogę do wykorzystania tej technologii. Umowa dotyczy 50 MW mocy z Project Obsidian, czyli elektrowni geotermalnej powstającej w środkowym Oregonie, w pobliżu wulkanu Newberry. Google chce wykorzystać jej energię do zasilania swoich centrów danych w The Dalles, a pierwsze dostawy mają ruszyć najwcześniej w 2030 roku. Kontrakt przekracza wartość 500 mln dolarów, czyli około 2 mld zł, a koszt budowy instalacji ma wynieść około 350 mln dolarów (1,4 mld zł).

Czytaj też: Materiał miał blokować prąd, a zaczął go przewodzić. Naukowcy dokonali niemożliwego?

Najciekawszy jest jednak szczegół, który łatwo przeoczyć. Pierwsza faza Project Obsidian będzie korzystać z konwencjonalnych odwiertów. Dopiero w kolejnej Quaise zamierza komercyjnie wykorzystać technologię odparowywania skał falami milimetrowymi. Google nie kupuje więc jeszcze energii z instalacji zależnej od powodzenia tej eksperymentalnej metody wiercenia. Kontrakt wspiera więc głównie rozwój całego przedsięwzięcia.

Dlaczego jednak całe to przedsięwzięcie jest tak interesujące? Docelowo bowiem Quaise chce wykorzystać temperatury sięgające 300-500 stopni Celsjusza, a znacznie gorętsze skały pozwalają uzyskać więcej energii z przepływającej przez nie wody. Przy temperaturze powyżej około 374 stopni i ciśnieniu przekraczającym 22,1 MPa czysta woda osiąga stan nadkrytyczny, dzięki czemu może transportować bardzo duże ilości energii cieplnej. Firma przekonuje, że taka geotermia umożliwi nawet dziesięciokrotnie większą produkcję prądu z jednego odwiertu niż tradycyjne instalacje. Trzeba jednak pamiętać, że jest to potencjał technologii, a nie potwierdzony wynik elektrowni Obsidian.

Zamiast niszczyć wiertła, lepiej odparowywać skały?

Najbardziej futurystycznym elementem projektu pozostaje sam sposób wiercenia. Quaise wykorzystuje gyrotron, czyli urządzenie generujące fale elektromagnetyczne o bardzo wysokiej częstotliwości. Technologia ta wywodzi się z badań nad fuzją jądrową prowadzonych na MIT, a jej zasada przypomina działanie kuchenki mikrofalowej. Energia przekazywana do odwiertu nagrzewa skałę do temperatur umożliwiających jej topienie i odparowywanie, a strumień gazu usuwa powstały materiał.

Pisałem już o podobnym podejściu przy okazji technologii Anchorbit i Plasmabit firmy GA Drilling, która również chce ograniczyć problemy klasycznego wiercenia. Quaise idzie jednak inną drogą, wykorzystując fale milimetrowe zamiast łuku elektrycznego. W 2025 roku firma wykonała w teksańskim granicie odwiert o głębokości 118 metrów, a ten wynik robi wrażenie po dziś dzień i to zwłaszcza że wcześniejsze eksperymenty ograniczały się do warunków laboratoryjnych. Jednak do wielokilometrowych odwiertów nadal pozostaje długa droga.

Czytaj też: Wynalazek Archimedesa dał początek silnikowi przyszłości. Natężenie prądu wzrosło stukrotnie!

Samo odparowywanie granitu jest tylko częścią wyzwania. Inżynierowie muszą jeszcze skutecznie przekazywać energię na coraz większą głębokość, usuwać materiał z otworu, utrzymywać jego stabilność i radzić sobie z ekstremalną temperaturą. Dochodzi do tego koszt energii potrzebnej do samego wiercenia. Nie wystarczy więc udowodnić, że skałę po prostu da się odparować. Trzeba jeszcze wykazać, że takie rozwiązanie będzie szybsze i tańsze od tradycyjnych metod.

Prawdziwa rewolucja nie zależy wyłącznie od głębokości

Największy potencjał tej technologii widzę w możliwości ograniczenia geograficznych barier geotermii. Oregon oferuje wyjątkowo korzystne warunki, bo odpowiednio gorące skały znajdują się tam na głębokości około pięciu kilometrów. W innych regionach trzeba byłoby wiercić znacznie głębiej, co obecnie może przekreślać ekonomiczny sens inwestycji.

Nawet tani odwiert nie gwarantuje jednak sukcesu. System EGS wymaga odpowiedniego przepływu wody przez rozgrzane skały, utrzymania wysokiej wydajności przez lata i kontrolowania ryzyka wstrząsów sejsmicznych. Quaise musi więc udowodnić, że potrafi nie tylko dostać się do źródła ciepła, ale również wykorzystywać je w przewidywalny i opłacalny sposób.

Czytaj też: Sztuczne Słońce przestaje być eksperymentem. Chiny chcą teraz z niego wyciągnąć prąd

Google ma powody, żeby wspierać takie przedsięwzięcia. Centra danych, zwłaszcza obsługujące AI, potrzebują ogromnych ilości energii przez całą dobę, a geotermia może zapewniać stabilną produkcję niezależnie od pogody. Quaise pozyskało już 180 mln dolarów finansowania w sierpniu 2026 roku, w tym 35 mln dolarów od Nabors Industries. Projekt ma też stworzyć 200-400 miejsc pracy podczas budowy i ponad 50 stałych stanowisk po uruchomieniu elektrowni.

Źródła: Quaise Energy, Departament Energii USA

Mateusz ŁysońM
Napisane przez

Mateusz Łysoń

RedaktorZwiązany z mediami od 2016 roku. Twórca gier, autor tekstów przeróżnej maści, które można liczyć w dziesiątkach tysięcy, książki Powrót do Korzeni oraz gry wideo DIGSITE ZERO.