Przez lata europejskie armie lubiły myśleć o nowoczesnej wojnie w kategoriach drogich, dopracowanych i nielicznych systemów, które miały robić wielkie wrażenie. Potem przyszła wojna za naszą wschodnią granicą i brutalnie przypomniała, że na współczesnym polu walki o przewadze coraz częściej nie decyduje pojedyncza “gwiazda” arsenału, ale zdolność do zalewania przeciwnika relatywnie tanimi środkami rażenia, które da się produkować szybko, uruchamiać z prostych wyrzutni i wysyłać seriami. Właśnie w takim kontekście trzeba patrzeć na PLargonię.
Polska nie próbuje już tylko doganiać Zachodu w segmencie klasycznych, kosztownych programów zbrojeniowych. Coraz wyraźniej widać też próbę wyciągnięcia wniosków z tego, co Rosja i Ukraina pokazały światu w praktyce, gdzie masowość, prostota, dostępność i tempo wdrożeń bywają równie ważne jak osiągi. Jeśli więc ktoś widzi w PLargonii wyłącznie lokalną kopię irańskiego Shaheda, to patrzy na ten projekt zbyt płasko. Znacznie ważniejsze pytanie brzmi dziś nie “czy Polska umie zbudować taki płatowiec?”, ale “czy Polska umie wokół niego zbudować cały system testowania, produkcji i użycia?”.
Dron PLargonia nie pojawia się sam. Za nią stoi znacznie szersza zmiana
19 marca 2026 roku MON formalnie uruchomiło Ośrodek Systemów Autonomicznych, czyli OSA. Nowe centrum ma łączyć wojskowe instytuty badawcze, sektor naukowy i przemysł obronny po to, aby skrócić drogę od demonstratora technologii do sprzętu gotowego do użycia. Liderem projektu został Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych, a minister obrony mówił wprost, że OSA ma omijać bariery administracyjne i przyspieszać wdrażanie rozwiązań inspirowanych doświadczeniami z Ukrainy. Co najważniejsze, właśnie projekt określony przez MON jako “polski szachid” znalazł się na finiszu prac i ma trafić na testy w Ustce już w kwietniu 2026 roku.
Czytaj też: Ten mały silnik robi coś, czego najpotężniejsze pociski taktyczne zwykle nie potrafią
Wiceminister Cezary Tomczyk zapowiedział przy tym, że na drony, systemy autonomiczne i antydronowe państwo chce przeznaczyć w 2026 roku około 25 mld zł w podpisywanych umowach. Nawet jeśli taka kwota obejmuje znacznie więcej niż samą PLargonię, to i tak pokazuje kierunek, że oto Polska przestaje traktować bezzałogowce jako dodatek do “poważnego” uzbrojenia i zaczyna budować osobną warstwę odstraszania oraz obrony. Co ciekawe, oficjalny komunikat MON mówi o programie “Pelargonia”, podczas gdy od MSPO 2025 branżowe media i materiały targowe posługują się nazwą “PLargonia”.
Czym właściwie jest polska PLargonia?
Z publicznie dostępnych danych wynika, że PLargonia to bezzałogowiec w układzie delta, z tylnym śmigłem pchającym i silnikiem 342i B4 TS o mocy 32 KM, czyli około 23,5 kW. Ma 2,6 metra długości, 2,2 metra rozpiętości skrzydeł, 85 kg masy startowej, prędkość przelotową rzędu około 185 km/h i zasięg do 900 km. Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych przewidział dwa warianty: AT, czyli cel latający do imitowania zagrożeń klasy Shahed/Gierań-2 podczas szkolenia obrony przeciwlotniczej, oraz OWA, czyli wersję bojową z głowicą o masie około 16-20 kg. System ma startować z naziemnych wyrzutni, bez konieczności korzystania z lotniskowej infrastruktury.
Już na tym etapie widać, że określenie “polski Shahed” to tylko skrót myślowy. Irański Shahed-136 ma około 3,5 metra długości, 2,5 metra rozpiętości skrzydeł i masę rzędu 200 kg. W zależności od wariantu przenosi zwykle 30-50 kg materiału bojowego, a jego szacowany zasięg w otwartych źródłach rozciąga się od około 1000 do nawet 2500 km, przy prędkości rzędu 185 km/h. To oznacza, że PLargonia zachowuje podobną logikę konstrukcyjną, ale jest od Shaheda wyraźnie mniejsza, lżejsza i mniej niszczycielska.
Czytaj też: Polska na ustach całego świata. Wojskowy dron ZEUS wzbił się w powietrze
Polska konstrukcja wygląda raczej jak próba wyciągnięcia z formuły Shaheda tego, co dla naszego teatru działań może być najistotniejsze: prostego płatowca, przyzwoitego zasięgu, możliwości startu z wyrzutni naziemnej i relatywnie niewielkiego kosztu jednostkowego. Z polskiej perspektywy 900 km to nadal bardzo dużo, bo taki zasięg pozwala myśleć o rażeniu celów zaplecza operacyjnego, magazynów paliwa, węzłów logistycznych czy stanowisk radarowych bez konieczności sięgania od razu po znacznie droższe pociski manewrujące.
Najmocniejsza strona projektu PLargonia może wcale nie być bojowa
Najciekawszym elementem PLargonii nie jest jednak sama wersja uderzeniowa, ale jej podwójna natura. Wariant AT, zaprojektowany jako cel latający imitujący Gieranie-2 i Shahedy-136, może okazać się dla Wojska Polskiego równie ważny jak wariant OWA. Polska obrona przeciwlotnicza musi dziś ćwiczyć nie tylko zestrzeliwanie klasycznych celów powietrznych, ale przede wszystkim odpieranie nalotów tanich, nisko lecących i masowo używanych dronów jednorazowych. Własny, krajowy środek do takiego treningu daje dużo więcej swobody niż poleganie na drogich symulacjach albo improwizowanych zastępnikach.
To zresztą dobrze wpisuje się w jedną z najważniejszych lekcji wojny w Ukrainie. Problemem nie jest wyłącznie to, że tanie drony potrafią trafić w ważny obiekt. Problem polega też na tym, że zmuszają przeciwnika do używania znacznie droższych środków przechwytujących, obnażają luki w osłonie i rozciągają system obrony na granicy wydolności. Jeśli więc PLargonia ma naprawdę sens, to nie dlatego, że zastąpi Polsce pociski manewrujące, ale dlatego, że może dać jednocześnie tani środek nękania przeciwnika i wiarygodne narzędzie do ćwiczenia własnej obrony.
Parametry są obiecujące, ale brakuje najważniejszych odpowiedzi
Na razie trzeba jednak zachować ostrożność, bo wokół projektu nadal jest więcej pytań niż publicznych odpowiedzi. Nie wiemy, jaka ma być dokładna odporność systemu na zakłócanie GNSS i walkę radioelektroniczną. Nie wiemy, jak wygląda precyzja trafienia, jaki ma być profil lotu, jaki udział w konstrukcji stanowią komponenty krajowe i czy Polska jest przygotowana do produkcji seryjnej w odpowiedniej skali. Nie padła też publicznie najważniejsza liczba, czyli spodziewany koszt egzemplarza. Bez niego nie da się uczciwie ocenić, czy cały projekt rzeczywiście mieści się w kategorii “masowego i taniego”, czy raczej będzie tylko efektownym symbolem nowego podejścia.
Czytaj też: Raz na zawsze zmienią wojsko lądowe. Zrobią artylerię z każdego pojazdu
To szczególnie ważne przy ładunku bojowym rzędu 16-20 kg. Taka głowica wystarczy do niszczenia miękkich i półtwardych celów, uszkadzania radarów, infrastruktury logistycznej czy obiektów nieopancerzonych, ale nie zrobi z PLargonii uniwersalnego pogromcy wszystkiego. Innymi słowy, ten system będzie wartościowy wtedy, gdy da się go używać seriami i wtedy, gdy jego cena pozostanie na poziomie, który pozwoli akceptować straty. Jeżeli okaże się zbyt drogi, szybko przestanie być odpowiedzią na logikę wojny dronowej, a stanie się po prostu kolejną niszową amunicją. Tego dziś jeszcze nie wiemy.
Wbrew pozorom PLargonia nie jest aż tak bliska klasycznemu Shahedowi, jak sugeruje przypięta mu przez media etykieta. Rozmiarami i masą bardziej przypomina amerykański system FLM 136, na którym oparto LUCAS-a rozwijanego przez Spektreworks, który kosztuje około 130000 zł za egzemplarz.
Źródła: Gov.pl, MILMAG, Spektreworks
