Czy w starciu z nowoczesną, warstwową obroną przeciwlotniczą nawet bardzo zaawansowany myśliwiec w ogóle dostanie szansę, by wejść w strefę walki i wykonać zadanie? To pytanie nie jest wcale przesadzone w dzisiejszych czasach i właśnie dlatego Francja nie skupia się już wyłącznie na rozwijaniu możliwości samych samolotów, ale na całym pakiecie wejścia w mocno bronioną przestrzeń, w którym nowy pocisk ma odegrać rolę wręcz fundamentalną. Jest to istotna zmiana, bo przez długi czas francuski arsenał dawał solidne narzędzia do klasycznych uderzeń dalekiego zasięgu i do zwalczania celów morskich, ale nie oferował jednego, nowego efektora stworzonego z myślą o przecinaniu aktywnej obrony przeciwnika, otwieraniu korytarza dla dalszych ataków i jednoczesnym działaniu przeciw radarom, okrętom czy szczególnie cennym celom powietrznym. Właśnie w tę ogromną, ale jakże ważną lukę ma wejść STRATUS.
STRATUS to nie jeden pocisk, ale cała nowa filozofia uderzenia z powietrza
Pod nazwą STRATUS kryje się rozwijany przez MBDA program znany wcześniej jako FC/ASW, czyli Future Cruise/Anti-Ship Weapon. We wrześniu 2025 roku MBDA oficjalnie nadała mu nową nazwę i potwierdziła, że nie chodzi o pojedynczy kompromisowy efektor, ale o rodzinę dwóch pocisków. Pierwszy to STRATUS LO, czyli wariant niskiej wykrywalności do głębokich uderzeń, a drugi to STRATUS RS, wariant szybkiego uderzenia, budowany wokół prędkości i manewrowości. Oba mają działać z platform lotniczych i morskich, a cały program ma obsłużyć głębokie ataki, walkę z okrętami, tłumienie i niszczenie obrony przeciwlotniczej oraz rażenie szczególnie ważnych celów powietrznych.
Czytaj też: Wojny nie wygrywa się samym pancerzem i działem. Te 9 pojazdów wojskowych pokazało to najlepiej
Z francuskiej perspektywy najważniejszy jest właśnie wariant RS, bo to on najlepiej pasuje do potrzeb Rafale F5. Mówimy o konstrukcji opisywanej jako wysoko naddźwiękowa, bardzo manewrująca i napędzana silnikiem strumieniowym. W branżowych opisach pojawia się przedział prędkości między Mach 3 a Mach 5, a więc nie poziom klasycznego pocisku manewrującego lecącego skrycie i powoli, lecz broń mająca skracać czas reakcji przeciwnika do minimum. Taki pocisk nie musi wygrywać samą niewidzialnością. Ma wygrać tym, że pojawi się szybko, uderzy agresywnie i zmusi obronę do popełniania błędów.
Francja nie idzie tu jednocześnie w stronę kolejnej rakiety wyspecjalizowanej tylko w jednym zadaniu. STRATUS RS ma mieć sens również przeciw okrętom i wysokowartościowym statkom powietrznym, takim jak maszyny wczesnego ostrzegania czy samoloty tankowania. W praktyce oznacza to budowę narzędzia do rozbijania całej architektury walki przeciwnika, a nie tylko do polowania na pojedyncze stacje radiolokacyjne.
Dlaczego obecny francuski arsenał już nie wystarcza?
Najłatwiej zrozumieć sens STRATUS-a wtedy, gdy spojrzymy na to, czym Francja dysponuje obecnie. Taki SCALP pozostaje bardzo groźnym pociskiem, ale jest projektowany przede wszystkim do wcześniej zaplanowanych ataków na cele stałe lub mało ruchome. To ciężka broń o masie 1300 kg i długości ponad 5 metrów, która została stworzona do precyzyjnego uderzania w infrastrukturę, bunkry i inne ważne cele lądowe. Oczywiście nadal robi swoje, ale nie jest odpowiedzią na dynamiczną walkę z aktywną siecią radarów, mobilnych wyrzutni i stanowisk dowodzenia, które trzeba złamać szybko, zanim znikną albo zmienią pozycję.
Czytaj też: Po co komu satelity na orbicie? Chiny dokonały przełomu w precyzji dla “lepszego GPS”
Podobnie wygląda sprawa na morzu. Dedykowany samolotom pocisk Exocet AM39 ma zasięg do 70 km, który jest zależny od prędkości i wysokości nosiciela, więc pozostaje użytecznym pociskiem przeciwokrętowym, ale nie daje tego samego marginesu bezpieczeństwa, co nowsze konstrukcje. Okrętowy Exocet MM40 Block 3C ma latać już na dystanse 250 km i oferuje programowanie tras 3D, jednoczesne profile ataku końcowego i większą odporność na walkę elektroniczną. Z kolei MdCN, czyli Naval Cruise Missile, daje francuskiej marynarce bardzo dalekie, precyzyjne uderzenie na cele lądowe z okrętów i okrętów podwodnych. Problem polega na tym, że żadna z tych broni nie łączy w jednym systemie dużej prędkości, zdolności SEAD/DEAD i roli przeciwokrętowej.
Właśnie dlatego STRATUS ma dla Francji ogromne znaczenie. Nie zastępuje bowiem jednego starego pocisku nowym. Próbuje połączyć kilka funkcji, które dotąd były rozrzucone po różnych klasach uzbrojenia. Takie coś w nowoczesnej wojnie liczy się bardziej, niż może się wydawać, bo przeciwnik nie będzie grzecznie czekał, aż po kolei rozdzielimy zadania między kilka różnych platform i kilka różnych typów amunicji.
Rafale F5 ma dostać nie tylko nową broń, ale cały nowy sposób walki
Francuskie dokumenty budżetowe i programowe wprost łączą standard Rafale F5 z nowym pociskiem do zadań SEAD i przeciwokrętowych, a równolegle rozwijany jest bezzałogowy samolot bojowy wywodzący się z doświadczeń programu nEUROn. Dassault mówi już otwarcie o bojowym dronie latającym, który po 2030 roku ma współpracować z Rafale F5 w walce zespołowej. Do tego dochodzą rozwijane systemy walki elektronicznej i dalsza rozbudowa zdolności penetracyjnych całego zestawu.
W praktyce oznacza to, że Francuzi nie projektują po prostu “lepszego pocisku”. Budują układ, w którym Rafale F5, jego środki walki elektronicznej, towarzyszący dron bojowy i nowy efektor uderzeniowy mają razem otwierać drogę dla dalszych działań. Najpierw trzeba rozedrzeć obraz sytuacji po stronie przeciwnika, wyłączyć część sensorów, zmusić resztę do milczenia albo do przedwczesnego ujawnienia się, a dopiero później wykorzystać tę szczelinę do kolejnych ataków. Właśnie dlatego STRATUS wygląda na broń projektowaną nie do pojedynczego spektakularnego strzału, ale do rozpoczęcia całej kampanii.
Na tę chwilę koncern MBDA potwierdził wejście programu w stronę pełnej fazy rozwojowej, więc szybkie wdrożenie nowej broni na służbę jest ciągle odległe. Innymi słowy, STRATUS jest aktualnie bardziej ambitnym planem niż pewnikiem co do nowej ery francuskiego uzbrojenia. Jeśli jednak Francja dowiezie STRATUS-a razem z Rafale F5 i towarzyszącym mu dronem, to dostanie nie tylko nowy pocisk. Dostanie odzyskaną zdolność do wejścia w najtrudniejszą strefę współczesnego pola walki, a więc tam, gdzie najpierw trzeba złamać obronę, zanim w ogóle zacznie się właściwe uderzenie.
Czytaj też: Japonia jaką znamy się kończy. Kamikadze wracają
Szerzej o tle tej całej zmiany w prowadzeniu wojskowych działań lotniczych można dowiedzieć się również przez kilka pokrewnych tematów. Opisywałem już dla Was najpotężniejsze pociski manewrujące i to, jak zmieniają myślenie o obronie, rolę latających radarów NATO w budowaniu obrazu pola walki, francuskiego drona bojowego szykowanego z myślą o Rafale F5 oraz cichą wojnę elektroniczną, bez której takie systemy tracą połowę sensu.
Źródła: MBDA Systems, Naval News
