W przypadku gier zaprojektowanych wyłącznie dla dwóch osób mam dosyć konkretne oczekiwania. Przede wszystkim chcę, aby rywalizacja była bezpośrednia, a decyzje jednego gracza wpływały na możliwości drugiego. Nie przepadam za sytuacją, w której każdy buduje sobie coś po swojej stronie stołu, a dopiero na koniec porównujemy uzyskane punkty. Znacznie bardziej interesuje mnie możliwość przewidywania ruchów przeciwnika, kontrowania jego planów i wykorzystywania okazji, które sam mi stwarza. Cytadela Pojedynek od wydawnictwa Rebel idealnie wpisuje się w ten schemat, ale szybko przekonałem się, że ma to również swoje wady.
Cytadela Pojedynek to niewielka gra ze sporymi możliwościami
Zacznijmy od wykonania. Pudełko jest małe, przyjemne dla oka, elementy zostały wykonane na dobrym poziomie, a całość nie próbuje zachwycać dziesiątkami figurek czy ogromną planszą. W środku znajdziemy przede wszystkim dwustronne kafelki dzielnic (z białą i czarną obramówką), dziewięć kart postaci, plastikowe monety, składane z trzech kartonowych części podstawki (mam obawy, czy przetrwają długo w idealnym stanie przy ciągłym składani i rozkłądaniu) i pozostałe elementy potrzebne do rozgrywki. Wszystko jest odpowiednio czytelne, a przygotowanie gry i późniejsze sprzątanie zajmują niewiele czasu. Dzięki temu Cytadela Pojedynek dobrze sprawdza się jako planszówka na krótszą sesję, kiedy akurat mamy pod ręką drugą osobę i wolne pół godziny. Zwłaszcza że podstawowe wydanie nie sprawia też problemów w kwestii organizacji przestrzeni.
A co z samą rozgrywką? Podstawowy koncept jest prosty. Dwóch graczy wspólnie buduje i rozwija monetami miasto z dzielnic na siatce o wymiarach 4 na 4 pola, a więc dysponuje zaledwie 16 miejscami. Nie rozwijamy jednak dwóch niezależnych osad, lecz rywalizujemy o kontrolę nad poszczególnymi obszarami tego samego miasta. Trzeba więc nie tylko zdobywać złoto i stawiać kolejne dzielnice, ale również odpowiednio je zabezpieczać, przejmować te należące do przeciwnika i wykorzystywać możliwości zapewniane przez postacie w jak najlepszym stopniu.
To właśnie postaci stanowią najważniejszą część całej zabawy. Każda runda rozpoczyna się od doboru postaci, podczas którego obaj gracze otrzymują po cztery karty i przekazują dwie z nich przeciwnikowi. Następnie z dostępnych czterech wybierają trzy, a ostatnią odrzucają w tajemnicy. Oznacza to, że mamy częściową wiedzę na temat możliwości rywala, ale nie możemy być całkowicie pewni tego, jakie postacie rzeczywiście wykorzysta w danej rundzie. Następnie aktywujemy je zgodnie z ustaloną kolejnością, korzystając z ich unikalnych zdolności, po czym przechodzimy do rozstrzygnięcia pozycji graczy w radzie miasta i ponownie wracamy do postaci.
W praktyce nie jest to więc zwykłe budowanie dzielnic i zbieranie punktów, lecz ciągła walka o przewagę, w której trzeba brać pod uwagę zarówno aktualny stan miasta, jak i to, co przeciwnik może zrobić za chwilę.
Blefowanie i przewidywanie przeciwnika robią największą robotę
Jeżeli miałbym wskazać jedną mechanikę, która rzeczywiście wyróżnia Cytadelę: Pojedynek, to ewidentnie byłby to system wybierania postaci. Na pierwszy rzut oka wygląda jak proste przekazywanie kart między graczami, ale w praktyce stanowi fundament całej rywalizacji. Zwłaszcza że możemy dzięki niemu nie tylko planować własne ruchy, ale też w pewnym sensie wpływać na możliwości przeciwnika.
Każda z dziewięciu postaci ma własną specjalizację, a ich przydatność zależy od aktualnej sytuacji na planszy. Nie wystarczy więc wybierać tych, które zapewniają największe korzyści w danym momencie. Trzeba jeszcze przewidzieć, co zrobi przeciwnik, jakie postacie może posiadać i które z nich najpewniej zdecyduje się wykorzystać. Dochodzi do tego możliwość celowego przekazania mu karty, której użycie może okazać się korzystniejsze dla nas, niż początkowo mogłoby się wydawać.
Bardzo spodobało mi się również to, że kolejność aktywowania postaci jest ustalona. Dzięki temu możemy planować całe sekwencje działań, a nie tylko pojedyncze ruchy. Jedna postać utrudnia przeciwnikowi życie, druga przygotowuje sytuację, a trzecia wykorzystuje uzyskaną przewagę już na sam koniec tej fazy każdej tury. Oczywiście pod warunkiem, że wszystko pójdzie zgodnie z planem, bo nieprzewidziana akcja drugiego gracza potrafi skutecznie pokrzyżować nawet najlepiej przygotowany plan.
Czytaj też: Recenzja Everdell: Srebrnoszrony. Zima nie tylko przykryła planszę, ale też zmieniła tempo całej gry
Właśnie dlatego pierwsze partie były dla mnie tak przyjemne. Cytadela Pojedynek regularnie zmusza do analizowania sytuacji i kombinowania, jak wycisnąć jak najwięcej z dostępnych postaci. Czasami bardziej opłaca się zdobyć złoto, innym razem rozbudować miasto, a jeszcze kiedy indziej zrezygnować z bezpośredniej korzyści, żeby przygotować pułapkę na przeciwnika. Szczególnie że nie wszystkie efekty naszych decyzji muszą być widoczne natychmiast, bo czasem lepsze owoce zbierzemy w następnych turach.
Na pochwałę zasługuje również mechanika przejmowania dzielnic, bo bardzo lubię negatywną interakcję w planszówkach. Możliwość odebrania przeciwnikowi wartościowego obszaru sprawia, że nawet spora przewaga punktowa nie gwarantuje jeszcze zwycięstwa. Podczas sześciu rozegranych partii wielokrotnie przekonałem się, jak duże znaczenie potrafi mieć ostatnia tura. Wystarczyło odpowiednio wykorzystać zdolności postaci, pozbawić wybraną dzielnicę ochrony i przejąć ją w dogodnym momencie, aby całkowicie zmienić sytuację.
Dzięki temu Cytadela Pojedynek zapewnia sporo emocji nawet wtedy, kiedy jeden z graczy przez większość rozgrywki wyraźnie prowadzi. Możliwość odrabiania strat jest naprawdę duża, a przygotowywanie odpowiednich kombinacji potrafi zapewnić sporą satysfakcję. Szkoda tylko, że ta sama mechanika zaczęła mnie z czasem coraz bardziej irytować, bo wymaga ot farta w doborze kart i liczenia na to, że przeciwnik nie przejrzy naszego podstępu.
Cytadela Pojedynek ma problem z regrywalnością
Po kilku partiach zacząłem dostrzegać pewien powtarzający się schemat. Zamiast kombinować nad nowymi sposobami rozwijania miasta, coraz częściej cała rywalizacja sprowadzała się do oczekiwania na moment, w którym będzie można usunąć ochronę wyjątkowo korzystnej dzielnicy, a następnie przejąć ją tuż przed zakończeniem gry. Oczywiście nie zawsze było to możliwe i nie każda partia wyglądała identycznie, ale sam sposób myślenia o zwycięstwie zaczął się powtarzać.
Nie uważam jednak tej mechaniki za źle zaprojektowaną. Wręcz przeciwnie, to właśnie dzięki możliwości przejmowania dzielnic można odrobić straty i wrócić do rywalizacji, kiedy sytuacja wydaje się już przesądzona. Gdyby twórcy całkowicie usunęli tę możliwość, prawdopodobnie ucierpiałaby na tym dynamika rozgrywki. Problem polega raczej na tym, że z czasem coraz łatwiej przewidzieć, do czego obaj gracze będą dążyć w końcówce.
Czytaj też: Recenzja Apex Legends: Gra Planszowa. Miłe zaskoczenie adaptacji
Podobne odczucia miałem w przypadku liczby dostępnych postaci. Dziewięć kart to stosunkowo niewiele, choć jednocześnie rozumiem decyzję projektantów. Ograniczona pula jest przecież jednym z fundamentów mechaniki przewidywania ruchów. Gdybyśmy mieli do dyspozycji kilkadziesiąt różnych postaci, znacznie trudniej byłoby analizować możliwe zagrania przeciwnika i świadomie przygotowywać na nie odpowiedź. Blefowanie straciłoby wtedy część swojego sensu, bo zamiast opierać się na analizie i znajomości dostępnych możliwości, mogłoby zamienić się w zwykłe zgadywanie.
Moim zdaniem ten kompromis sprawdza się znakomicie podczas pierwszych spotkań z tą grą, ale z każdą następną partią zaczyna ograniczać jej atrakcyjność. Po sześciu rozgrywkach nie miałem już szczególnej ochoty na kolejną, choć nie wynikało to z braku emocji czy problemów z balansem. Zwyczajnie zacząłem odczuwać, że widziałem już większość tego, co gra ma mi do zaoferowania i nie oznacza to, że wszystkie partie przebiegały identycznie. Różnice były wyraźne, bo losowość dostępnych dzielnic i wybory postaci regularnie wymuszały dostosowywanie planów. Nie wykształciła mi się też jedna dominująca strategia, która gwarantowałaby przewagę niezależnie od sytuacji. Wręcz przeciwnie, miałem wrażenie, że Cytadela: Pojedynek częściej premiuje elastyczność i rozwijanie kilku możliwości jednocześnie niż konsekwentne specjalizowanie się w jednej metodzie zdobywania punktów.
Tyle że zmienność poszczególnych partii nie musi automatycznie oznaczać wysokiej regrywalności. Możemy przecież za każdym razem otrzymywać nieco inną sytuację na planszy, a mimo to podejmować podobne decyzje i dążyć do tych samych celów. W moim przypadku dokładnie tak to wyglądało, więc już podczas szóstej partii zacząłem odczuwać pewną monotonię. Ten problem rozwiązałyby jakieś rozszerzenia, a przede wszystkim więcej kafelków i postaci do żonglerki między rozgrywkami, bo każdy start różni się tylko typem pierwszej dzielnicy oraz dwoma unikalnymi dzielnicami.
Recenzja Cytadela Pojedynek – czy warto kupić?
Cytadela Pojedynek jest dobrą grą planszową, która potrafi zaskoczyć poziomem kombinowania i emocjami generowanymi przez zaledwie kilka kart postaci oraz niewielką pulę dzielnic. Największą jej zaletą jest bez wątpienia prostota oraz blefowanie, bo system wybierania postaci sprawia, że ciągle musimy analizować zamiary przeciwnika. Bardzo dobrze wypada też bezpośrednia interakcja, która pozwala przejmować dzielnice, odrabiać straty i wygrywać nawet w ostatniej turze.
Największym problemem jest jednak regrywalność. Zaledwie dziewięć postaci zapewnia odpowiednie warunki do blefowania i przewidywania ruchów, ale jednocześnie ogranicza różnorodność rozgrywki. Nie pomaga też to, że w końcowych etapach walka o najcenniejsze dzielnice potrafi przyjmować podobny przebieg. Wprawdzie losowość i zmienna sytuacja na planszy powodują, że poszczególne partie różnią się między sobą, ale nie na tyle, abym po sześciu rozgrywkach nadal miał ochotę na więcej.
Warto tutaj wspomnieć o Splendor: Pojedynek, bo to właśnie po tę grę znacznie chętniej sięgam, kiedy mam ochotę na krótką, dwuosobową rywalizację. Jest to zresztą dosyć ciekawe, bo Splendor oferuje mniej bezpośredniej, negatywnej interakcji, którą osobiście bardzo lubię. Cytadela daje zaś więcej okazji do psucia przeciwnikowi planów, przejmowania jego zdobyczy i zastawiania pułapek, ale mimo tego nie potrafiła utrzymać mojego zainteresowania równie skutecznie, bo w ostatniej turze wiele zależy od losowości, co ciągle mam z tyłu głowy podczas gry.
Pozostaje więc kwestia ceny, bo około 100 złotych za Cytadelę: Pojedynek to moim zdaniem nieco zbyt dużo. Nie dlatego, że wykonanie jest złe czy mechaniki zostały zaprojektowane po macoszemu, ale dlatego, że w tej kwocie oczekuję od dwuosobowej planszówki większej chęci do regularnego powracania na stół. W mojej ocenie około 50-60 złotych byłoby ceną znacznie bardziej adekwatną do tego, co gra rzeczywiście oferuje, a to zwłaszcza na tle konkurencyjnych tytułów.
Czytaj też: Recenzja Worms: Gra Planszowa. “Wiernie” nie oznacza “dobrze”
Nie chciałbym jednak całkowicie odradzać zakupu Cytadeli: Pojedynek, bo jest to gra z naprawdę dobrymi pomysłami. Jeśli lubicie blefowanie, negatywną interakcję i bezpośrednią walkę o kontrolę nad planszą, zdecydowanie warto dać jej szansę. Szczególnie jeśli szukacie czegoś na okazjonalne, półgodzinne rozgrywki, a nie tytułu, który będziecie rozkładać kilka razy w tygodniu.
Ja jednak po sześciu partiach nie czuję już potrzeby powrotu do Cytadeli: Pojedynek. Doceniam mechanikę wybierania postaci, możliwość odwrócenia wyniku w ostatniej chwili i to, jak bardzo gra zachęca do kombinowania, ale jednocześnie mam wrażenie, że jej największe zalety odkryłem zdecydowanie zbyt szybko. Jest tu sporo dobrego blefowania i taktycznego myślenia, lecz jak na grę, której fundamentem jest przewidywanie kolejnych ruchów, trochę za wcześnie zaczęła stawać się przewidywalna.
