GTA VI przypomniało mi, dlaczego recenzje gier są dziwne

GTA VI zebrało oceny sięgające 100/100, a średnia na Metacritic wynosi aż 99 punktów. Trudno więc o lepszy debiut, choć najnowsza produkcja Rockstar Games ma przynajmniej trzy problemy, za które inne gry i ich twórcy byli w przeszłości szeroko krytykowani. Czy oznacza to, że Rockstarowi wybaczamy wszystko? Niekoniecznie.
GTA VI przypomniało mi, dlaczego recenzje gier są dziwne

Premiera GTA VI przypomniała mi przede wszystkim o tym, jak dziwnie działają recenzje gier i dlaczego nawet poważne wady mogą mieć zaskakująco niewielkie znaczenie dla końcowej oceny.

Ubisoft sprzedawał bonusy w singlu i obrywał. Rockstar robi to samo, ale nie do końca

Pamiętacie jeszcze premierę Assassin’s Creed Odyssey w 2018 roku? Ubisoft oferował wtedy możliwość kupienia za prawdziwe pieniądze permanentnego bonusu do zdobywanego doświadczenia, który pozwalał rozwijać postać dwukrotnie szybciej. Pomysł wzbudzał kontrowersje, bo wielu graczy uważało, że tempo rozwoju bohatera zostało niepotrzebnie spowolnione, a producent próbuje dodatkowo zarabiać na problemie, który sam stworzył. Oczywiście zwolennicy tego rozwiązania mieli prostą odpowiedź – przecież nikt nikogo nie zmusza do kupowania takich dodatków. Brzmi znajomo?

Czytaj też: Tajemnice GTA VI. Te 10 rzeczy musisz wiedzieć przed premierą

Osiem lat później Rockstar Games również postanowiło zarabiać na dodatkowych korzyściach w kampanii dla jednego gracza już na etapie edycji Ultimate dostępnej tylko w wersji cyfrowej. Gdyby tego było mało, w GTA VI posiadacze istniejącego od dłuższego czasu abonamentu GTA+ otrzymują między innymi dostęp do sportowego samochodu, garażu w dzielnicy Crosstown, bonusów związanych z transportem, zwiększonych przychodów ze sprzedaży wybranych pojazdów oraz zniżek w sklepach. Co ważne, część tych udogodnień jest dostępna wyłącznie podczas aktywnej subskrypcji, więc nie mówimy po prostu o tradycyjnym zestawie dodatkowej zawartości, który kupujemy raz i zachowujemy na zawsze.

Nie są to wprawdzie klasyczne mikropłatności pokroju tych znanych z Odyssey, bo zamiast bezpośredniego kupowania przyspieszacza rozwoju mamy abonament zapewniający szereg różnych bonusów. Niemniej zasada pozostaje podobna – kupujesz pełnoprawną grę, a następnie możesz wydawać kolejne pieniądze, aby otrzymać udogodnienia wpływające na kampanię. Sam uważam takie praktyki za problematyczne niezależnie od tego, czy odpowiada za nie Ubisoft, Rockstar, czy jakikolwiek inny producent. Zwłaszcza gdy płacimy już pełną cenę za grę przeznaczoną przede wszystkim dla jednego gracza.

Jest jednak pewna różnica, której nie warto ignorować. W Assassin’s Creed Odyssey płatny bonus do doświadczenia był szczególnie drażliwy ze względu na konstrukcję rozwoju postaci i krytykowane tempo zdobywania kolejnych poziomów. Z kolei w GTA VI abonamentowe samochody, garaż czy zniżki nie muszą mieć równie dużego znaczenia dla przebiegu rozgrywki. Rockstar stworzyło bowiem tak rozbudowaną produkcję, że gracz może nawet nie odczuwać potrzeby korzystania z tych udogodnień. Nie jest to oczywiście argument za samym abonamentem do gry single-player, ale dobrze pokazuje, dlaczego odbiór podobnych praktyk potrafi być tak różny.

Właśnie tutaj dostrzegam pierwszy paradoks oceniania gier. W przeciętnej lub po prostu męczącej produkcji dodatkowo płatne udogodnienia mogą stać się symbolem problemów z jej projektowaniem. W grze, która zapewnia dziesiątki godzin świetnej zabawy bez konieczności wydawania kolejnych pieniędzy, łatwiej potraktować je jako niepotrzebny dodatek i zwyczajnie zignorować. Ten sam model biznesowy nadal zasługuje na krytykę, ale jego wpływ na odbiór całego doświadczenia może okazać się zupełnie inny.

Starfield dostał po głowie za 30 FPS. GTA VI nie trzyma nawet tej wartości na każdej konsoli

Znacznie ciekawszy przykład dotyczy wydajności. Kiedy Bethesda ogłosiła w 2023 roku, że Starfield na Xbox Series X i Series S będzie działał w 30 klatkach na sekundę, decyzja wywołała sporą dyskusję. Todd Howard tłumaczył ograniczenie chęcią zachowania odpowiedniej jakości oprawy wizualnej i stabilności rozgrywki, ale część graczy zwyczajnie nie chciała zaakceptować braku trybu wydajności. Zwłaszcza że mówiliśmy o produkcji przygotowanej z myślą o konsolach obecnej generacji, które przyzwyczaiły nas już do wyboru między 30 a 60 FPS.

Teraz spójrzmy na GTA VI. Rockstar również nie przygotowało trybu 60 FPS, a analizy Digital Foundry pokazują, że podstawowe PlayStation 5 i Xbox Series X miewają problemy z utrzymaniem docelowej płynności. Jeszcze gorzej wypada Xbox Series S, na którym podczas zwyczajnej jazdy można zobaczyć okolice 25-29 FPS, a w bardziej wymagających scenach liczba klatek potrafi spaść do około 20. Co ciekawe, Rockstar musi na tej konsoli renderować obraz w zaledwie 720p, a następnie skalować go do 1080p z pomocą AMD FSR 4.

W przypadku Starfielda sytuacja była o tyle inna, że już premierowa analiza Digital Foundry wykazała zaskakująco stabilne 30 FPS na obu konsolach Microsoftu, z wyjątkami w szczególnie wymagających lokacjach. Tymczasem GTA VI, mimo znacznie większych ambicji technologicznych, nie zawsze potrafi zagwarantować podobną stabilność. Nie oznacza to oczywiście, że Starfield jest lepiej zoptymalizowaną grą w każdym aspekcie, ale pokazuje, jak łatwo sama liczba klatek może stracić znaczenie, gdy pozostałe elementy produkcji robią odpowiednio duże wrażenie.

Bo właśnie to jest najważniejsze w tej ocenie – skomplikowanie gry.

Zachwyt GTA VI nie bierze się znikąd. Rockstar stworzyło niezwykle szczegółowy, żyjący świat, którego mieszkańcy reagują na wydarzenia, ruch uliczny sprawia wrażenie funkcjonującego niezależnie od gracza, a oświetlenie wykorzystujące ray tracing potrafi zachwycić nawet w stosunkowo niepozornych scenach. Dochodzą do tego zaawansowana fizyka, renderowanie włosów, imponująca liczba interakcji i ogromny zasięg szczegółowości otoczenia. Starfield miał swoje technologiczne ambicje, ale umówmy się, to ciągle poziom bethesdogry.

W efekcie ograniczenie do 30 FPS w GTA VI część graczy i recenzentów uznaje za kompromis, który warto zaakceptować w zamian za niespotykaną dotąd złożoność świata. W przypadku Starfielda identyczny limit był już znacznie trudniejszy do przełknięcia, bo pozostałe elementy gry nie wszystkim rekompensowały tę niedogodność. Bethesda ostatecznie dodała zresztą tryb wyższej płynności na Xbox Series X w maju 2024 roku.

Jednak czy ten przypadek oznacza to, że 30 FPS nagle przestaje być wadą w dynamicznej grze? Nie. Zwłaszcza gdy na Xbox Series S nie możemy liczyć nawet na stabilne utrzymanie tej wartości. Pokazuje jednak, że ograniczenia techniczne nie istnieją w próżni. Jeśli gra oferuje wystarczająco dużo innych atrakcji, to łatwiej zaakceptować coś, co w mniej imponującym tytule przeszkadzałoby nam od pierwszej godziny.

Cyberpunk 2077 miał błędy i GTA VI również je ma. Tylko czy wszystkie błędy są sobie równe?

Trzecim przykładem jest Cyberpunk 2077, którego premiera w grudniu 2020 roku była jednym z największych kryzysów w historii CD Projekt Red. Problemy z działaniem na konsolach poprzedniej generacji, błędy sztucznej inteligencji, niedopracowane mechaniki i liczne usterki techniczne sprawiły, że gra zniknęła chwilowo z PlayStation Store. Trudno więc dziwić się, że Cyberpunk był szeroko krytykowany, bo jego stan rzeczywiście pozostawiał wiele do życzenia.

GTA VI również nie jest pozbawione błędów. Wśród zgłaszanych przez graczy błędów, znajdziemy znikające elementy arsenału, niedoskonałości sztucznej inteligencji, kuriozalne zachowania fizyki pojazdów oraz problemy z wyścigami, w których przeciwnicy potrafią otrzymywać sztuczne przyspieszenie bez racjonalnego powodu. Dochodzą do tego pewne mankamenty fabularne i irytujące rozwiązania związane z zarządzaniem ekwipunkiem. Nie jest więc tak, że Rockstar stworzyło produkcję pozbawioną wad, a jej ocena wynosząca 99/100 wynika z technicznej perfekcji.

Czytaj też: Recenzja Well Dweller. Silksong za trudny? To spróbuj tej gry

Tyle tylko, że te błędy w GTA VI są niczym na tle tego, co dręczyło Cyberpunka 2077 w dniu premiery. Jednak są, a to poddaje w wątpliwość oceny 10/10. Powinny one bowiem oznaczać ideał, czyż nie? Dlatego też znacznie ciekawsze w tym wszystkim jest jednak to, jak inaczej odbieramy błędy w zależności od całokształtu doświadczenia. Jeśli gra regularnie irytuje nas powtarzalnością, niedopracowanym sterowaniem czy problematyczną konstrukcją zadań, to z automatu każda kolejna usterka tylko pogłębia całą frustrację. Gdy natomiast przez kilkadziesiąt godzin bawimy się fenomenalnie, to pojedynczy błąd zwykle zlewamy, bo w skrajnych przypadkach jest on nawet zabawny, co w produkcjach pokroju GTA zdarza się przecież od lat.

Czy jest w tym coś złego? Niekoniecznie. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy zaczynamy zaprzeczać istnieniu wad tylko dlatego, że lubimy konkretną grę.

Dlaczego GTA VI może mieć tyle problemów i nadal zasługiwać na 100/100?

Właśnie tutaj dochodzimy do sedna całej sprawy. Recenzowanie gier jest dziwnym zajęciem, ponieważ w przeciwieństwie do testowania procesorów czy kart graficznych nie możemy sprowadzić ostatecznego wyniku do liczb. W grach oczywiście da się porównać liczbę klatek na sekundę, czasy ładowania, jakość tekstur czy liczbę dostępnych aktywności. Tyle że żadna z tych informacji nie powie nam jeszcze, czy dana produkcja rzeczywiście zapewnia dobrą zabawę. Gra może być przecież świetnie zoptymalizowana, pozbawiona większych błędów i wypełniona dziesiątkami mechanik, a mimo to nudzić po kilku godzinach. Inna może mieć ograniczenia techniczne, powtarzalne aktywności i szereg niedoskonałości, ale jednocześnie oferować tak dobrą fabułę, angażującą rozgrywkę czy wyjątkowy świat, że trudno się od niej oderwać.

GTA VI pokazuje ten problem wyjątkowo dobrze. Z jednej strony mamy abonamentowe bonusy w singlu, brak trybu 60 FPS, zauważalne problemy z wydajnością na słabszych konsolach i błędy, które nie powinny występować w tak drogiej produkcji. Z drugiej otrzymujemy świat, który według pierwszych recenzji i analiz technologicznych oferuje coś, czego dotychczas żadna inna gra nie była w stanie zapewnić na podobną skalę.

Nie dziwi mnie więc, że część recenzentów wystawia GTA VI maksymalne noty. Jeśli przez kilkadziesiąt godzin byli zachwyceni rozgrywką, a wymienione niedoskonałości nie przeszkadzały im na tyle, by zepsuć doświadczenie, to dlaczego mieliby automatycznie odejmować punkty tylko po to, żeby wykazać, że zauważyli wady? Ocena 100/100 nie musi przecież oznaczać gry pozbawionej jakiegokolwiek błędu. Może oznaczać po prostu produkcję, która mimo swoich ograniczeń należy do najlepszych doświadczeń danego recenzenta.

Z drugiej strony właśnie tutaj pojawia się ryzyko, o którym warto pamiętać. Wyjątkowa jakość gry nie powinna zwalniać producenta z odpowiedzialności za kontrowersyjne decyzje biznesowe czy niedociągnięcia techniczne. Płatne bonusy w kampanii pozostają płatnymi bonusami niezależnie od tego, czy stworzył je Ubisoft, czy Rockstar. Spadki do 20 FPS nadal są problemem i to nawet jeśli występują w najpiękniejszym otwartym świecie w historii gier. Nie każda wada musi obniżać końcową ocenę w takim samym stopniu, ale każda zasługuje przynajmniej na wzmiankę, bo możemy uważać abonament GTA+ w kampanii za fatalny pomysł, a jednocześnie uznać GTA VI za wybitną produkcję.

Czytaj też: AI w Wiedźminie 3 potwierdzone. Pieśni Przeszłości wspomoże sztuczna inteligencja

Jedno nie wyklucza drugiego, a krytyka praktyk biznesowych producenta nie musi oznaczać potępienia całej gry. Podobnie jak zachwyt nad rozgrywką nie powinien automatycznie oznaczać akceptacji wszystkich decyzji wydawcy. Innymi słowy, w recenzowaniu gier najdziwniejsze jest więc to, że identyczna wada może mieć zupełnie inną wagę w dwóch różnych produkcjach. Nie dlatego, że nagle zmienia się jej charakter, ale dlatego, że zmienia się wszystko wokół niej.

Mateusz ŁysońM
Napisane przez

Mateusz Łysoń

RedaktorZwiązany z mediami od 2016 roku. Twórca gier, autor tekstów przeróżnej maści, które można liczyć w dziesiątkach tysięcy, książki Powrót do Korzeni oraz gry wideo DIGSITE ZERO.