Oślepili drona nad otwartym oceanem. Sześć godzin później wynik zaskoczył

Na lądzie nawet po utracie GPS dron może rozpoznać skrzyżowanie, linię lasu albo kontury budynków. Nad otwartym oceanem jego kamery widzą jednak przede wszystkim wodę, która ani przez chwilę nie pozostaje taka sama. Fale przesuwają się, zmieniają kształt, odbijają światło i w praktyce utrudniają określanie własnego położenia. Jak więc sprawić, żeby bezzałogowiec nie zgubił drogi w miejscu, w którym nie ma niemal żadnych stałych punktów odniesienia? Amerykanie postanowili odpowiedzieć na to pytanie w sposób, który szczególnie mnie zainteresował.
Autor: Seaman Katherine Eldridge

Autor: Seaman Katherine Eldridge

Tym razem zamiast polegać na coraz bardziej zaawansowanych odbiornikach satelitarnych, Amerykanie pozwolili dronowi wykorzystać własne kamery, czujniki ruchu i komputer pokładowy. Podczas prób nad Oceanem Spokojnym wojskowi symulowali utratę GPS oraz łączności z operatorem, aby sprawdzić coś znacznie trudniejszego niż samo utrzymanie maszyny w powietrzu. Chcieli przekonać się, czy bezzałogowiec potrafi samodzielnie ustalać swoje położenie i kontynuować misję pomimo utraty zewnętrznej nawigacji.

Dron bez GPS nad oceanem. Jakim cudem nie zgubił drogi?

Za eksperymentem stoi amerykańska Podyplomowa Szkoła Marynarki Wojennej USA (Naval Postgraduate School), która wspólnie z firmą Rhoman Aerospace rozwija system AltNav. Inżynierowie zintegrowali go z bezzałogowcem Boeing Insitu ScanEagle, który jest od lat wykorzystywany do rozpoznania i obserwacji. Sercem rozwiązania jest technologia VIO (Visual-Inertial Odometry), czyli odometria wizyjno-inercyjna, która łączy analizę obrazu z pomiarami ruchu. W ramach tego podejścia kamery obserwują otoczenie, akcelerometry i żyroskopy rejestrują zmiany ruchu oraz orientacji, a komputer łączy te informacje z telemetrią lotu. Dzięki temu system może szacować położenie bez ciągłego odwoływania się do satelitów.

Czytaj też: Wyeliminowali największą słabość dronów wojskowych. Poleci, ostrzela cel i wróci po więcej

Podobne rozwiązania znamy już z robotyki i autonomicznych pojazdów, ale nad oceanem pojawia się dodatkowa przeszkoda co do jego zastosowania. Obserwowane fale same się poruszają, więc zmiany ich położenia na obrazie nie muszą odpowiadać rzeczywistemu przemieszczaniu się drona. Rhoman twierdzi, że dostosował swoje algorytmy łączenia danych z czujników właśnie do takich warunków, a cały system może działać zarówno z wcześniej przygotowanymi mapami, jak i bez nich.

Najciekawsze jest jednak połączenie tej technologii z architekturą autonomii CAA, którą rozwija amerykańska uczelnia wojskowa. Rhoman odpowiada za szacowanie pozycji, a CAA wykorzystuje te informacje do sterowania lotem. Kiedy naukowcy symulują utratę GPS i łączności ze stacją naziemną, to komputer pokładowy przejmuje wykonywanie zaplanowanej misji. Nie potrzebuje więc ciągłych poleceń operatora. Nie oznacza to jednak, że podczas eksperymentu badacze całkowicie utracili możliwość nadzorowania maszyny i awaryjnej interwencji.

Sześć godzin nad oceanem i dryft poniżej 0,5 procent

Podczas prób w pobliżu wyspy San Clemente u wybrzeży Kalifornii ScanEagle spędził sześć godzin w powietrzu, wykonując loty kilka kilometrów od lądu, na różnych wysokościach i po wyznaczonych trasach. Bezzałogowiec docierał do kolejnych punktów nawigacyjnych, a według Rhoman Aerospace dryft jego systemu pozycjonowania w warunkach pozbawienia GPS wyniósł mniej niż 0,5 procent przebytej odległości. Chociaż taki wynik imponuje, to warto zrozumieć, co właściwie oznacza.

Czytaj też: Dron Bayraktar TB2 nie musi już atakować. Turcy zrobili z niego latający lotniskowiec

Przy dystansie 100 kilometrów wspomniane 0,5 procenta odpowiada 500 metrom. Nie jest to jednak zmierzony błąd dotarcia do konkretnego celu, a jedynie sposób zobrazowania deklarowanego wskaźnika dryftu. Bez szczegółowej dokumentacji pomiarów nie możemy nawet jednoznacznie określić, jak duży błąd pozycji pojawiał się w poszczególnych momentach lotu.

Gdyby tego było mało, Amerykanie nie sprecyzowali, przez jaką część sześciogodzinnego lotu dron rzeczywiście działał w symulowanych warunkach utraty GPS i łączności. Nie przedstawili również szczegółowych wyników dla nocnych lotów, intensywnych opadów czy szczególnie wzburzonego morza. Test jest więc istotnym osiągnięciem, ale jeszcze nie dowodem na niezawodność rozwiązania w każdych warunkach.

Dziś nie chodzi wyłącznie o GPS

Jeśli interesujecie się tym tematem, to mogliście już słyszeć o systemie Theseus, który pozwolił dronowi przelecieć ponad 564 kilometry bez korzystania z GPS, a także o wykorzystaniu pola magnetycznego Ziemi do nawigacji bezzałogowców. Amerykański AltNav wpisuje się w ten sam kierunek rozwoju, ale rozwiązuje trudniejszy problem związany z brakiem charakterystycznych punktów odniesienia nad morzem.

Czytaj też: Wystarczyło wydać rozkaz. Pilot myśliwca zrobił coś wyjątkowego z wojskowym dronem

Dla mnie szczególnie istotne jest jednak to, że rozwój alternatywnych metod nawigacji zaczyna iść w parze z rosnącą autonomią. Samo określenie pozycji niewiele daje, jeśli bezzałogowiec po utracie łączności nie potrafi samodzielnie zareagować. Z kolei połączenie AltNav z CAA ma rozwiązywać oba te problemy jednocześnie, a to szczególnie ważne w realiach współczesnej walki elektronicznej. Amerykanie zamierzają teraz przenieść rozwiązanie na większy bezzałogowiec AeroVironment JUMP 20, który potrafi pionowo startować i lądować. Kolejne próby mają uwzględnić szerszy zakres warunków atmosferycznych oraz zmienność powierzchni oceanu. Producent podkreśla przy tym niewielkie rozmiary i niski koszt systemu, choć konkretów nie podaje.

Patrząc ogólnie na ten eksperyment, trudno mi nie dostrzec pewnego paradoksu. Wojsko przez dekady inwestowało w coraz dokładniejszą nawigację satelitarną, a teraz przeznacza niemałe środki na uniezależnienie od niej swoich maszyn.

Źródła: Naval Postgraduate School, DVIDS

Mateusz ŁysońM
Napisane przez

Mateusz Łysoń

RedaktorZwiązany z mediami od 2016 roku. Twórca gier, autor tekstów przeróżnej maści, które można liczyć w dziesiątkach tysięcy, książki Powrót do Korzeni oraz gry wideo DIGSITE ZERO.